Во првите шест месеци од годинава, просечната цена на еден киловат-час електрична енергија во Македонија изнесувала околу 11,68 евроценти.
За споредба, просечната цена во земјите членки на Европската Унија достигнувала 28,32 евроценти за киловат-час.
Тоа значи дека македонските домаќинства плаќале приближно 59 отсто помалку за струја во однос на просечната цена во ЕУ.
Како стои Македонија во споредба со регионот?
Според објавените податоци, цената на електричната енергија во Македонија била приближно на исто ниво како во Србија и Албанија.
Истовремено, македонските домаќинства плаќале пониска цена во споредба со домаќинствата во Бугарија и Хрватска.
Меѓу европските земји со највисоки цени на електричната енергија се издвојуваат Германија и Ирска.
Сепак, разликите во цените не значат автоматски и разлики во финансиското оптоварување на домаќинствата, бидејќи важна улога имаат и висината на приходите и куповната моќ на граѓаните.
Зошто струјата во Македонија е поевтина?
Една од главните причини за пониската цена е начинот на кој функционира регулираното снабдување со електрична енергија за домаќинствата.
Граѓаните се снабдуваат преку универзалниот снабдувач, кој значителен дел од потребната електрична енергија ја набавува од државната компанија ЕСМ.
Овој модел овозможува дел од електричната енергија да се обезбедува по регулирани цени, кои можат да бидат пониски од цените на слободниот пазар.
На тој начин се влијае врз конечната цена што ја плаќаат домаќинствата.
Според анализа на Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД), поддршката преку цените на електричната енергија во Македонија во периодот од 2018 до 2023 година достигнала вкупна вредност од околу 1,4 милијарди евра.
Зошто не сите домаќинства плаќаат иста цена?
Иако просечната цена на струјата во Македонија е значително пониска од европската, тоа не значи дека секое домаќинство плаќа ист износ за потрошен киловат-час.
Конечната сметка зависи од неколку фактори, меѓу кои се вкупната потрошувачка, користењето на дневната и ноќната тарифа, како и примената на блок-тарифите.
Домаќинствата што трошат повеќе електрична енергија и влегуваат во повисоките тарифни блокови можат да имаат значително повисоки сметки.
Затоа, просечната цена служи како показател за споредба меѓу државите, но не ја претставува точната цена што ја плаќа секое домаќинство.
Дел од потребната струја се обезбедува од увоз
И покрај значајната улога на домашното производство, Македонија не успева во секој период целосно да ги покрие потребите за електрична енергија од сопствени извори.
Поради тоа, дел од потребната струја се набавува од странските пазари.
Во периодот од 2020 до 2023 година, нето-увозот во просек покривал околу 20,8 отсто од домашната потрошувачка на електрична енергија.
Ова покажува дека домашниот електроенергетски систем и понатаму делумно зависи од движењата на цените на меѓународните пазари.
Иако Македонија се издвојува со пониски номинални цени на електричната енергија во споредба со европскиот просек, вистинското оптоварување за граѓаните зависи и од нивните приходи, потрошувачката и начинот на пресметување на сметките.