Ова прашање беше во фокусот на дебата организирана од Euronews во TheMerode во Брисел, каде носители на одлуки, урбанисти и претставници од индустријата разговараа за тоа како градовите можат да имаат корист од растот на туризмот, а истовремено да останат достапни и погодни за живот за локалното население.
Низ целиот континент, туризмот продолжува да расте. Туристичкото сместување во ЕУ забележа 3,1 милијарда ноќевања во 2025 година, што претставува зголемување од 61,5 милиони ноќевања (2%) во однос на претходната година, покажуваат податоците на Евростат. Истовремено, речиси три четвртини од Европејците живеат во урбани средини, а се очекува бројот на жители во градовите дополнително да расте во наредните децении.
Овие трендови беа во позадина на Форумот „Иднината на градовите“, кој обедини говорници од различни сектори, меѓу кои Пјерпаоло Сетембри, заменик-шеф на кабинетот на еврокомесарот за одржлив транспорт и туризам, Карло Рати, директор на MIT Senseable City Lab, и Нејтан Блехарчик, коосновач и директор за стратегија на Airbnb.
„Градовите се во епицентарот на кризата со достапно домување“, изјави Метју Болдвин, шеф на Работната група за домување на Европската комисија, посочувајќи на едно од клучните прашања во дискусијата.
Тој предупреди дека растот на цените на домувањето повеќе не ги погодува само домаќинствата со ниски приходи. „Ова сè повеќе станува проблем и за средната класа. Полицајци, наставници и социјални работници веќе не можат да живеат во градовите каде што работат. Тоа влијае врз пазарот на труд и нашата конкурентност.“
Болдвин, заедно со другите учесници, меѓу кои европратеникот Жан-Кристоф Етјен и Патрик Бонтик, директор на visitBrussels, посочи дека децениското недоволно градење, ограничувањата поврзани со земјиштето и финансиските бариери се главните фактори што ја ограничуваат понудата на станови во Европа и ги зголемуваат цените.
Во услови на постојан раст на побарувачката, Болдвин истакна дека бројот на издадени градежни дозволи во Европа е намален за околу 21%. „Понудата не успеа да го следи наглиот раст на побарувачката, особено во градовите“, нагласи тој, додавајќи дека процедурите за планирање и издавање дозволи претставуваат сериозен предизвик.
Европратеникот Етјен смета дека зголемувањето на понудата бара намалување на административните пречки за нова градба и реновирање – став што го поддржа и Франк Ховорка од Build Europe, кој укажа на регулаторните ограничувања и недостигот на земјиште како клучни проблеми.
Во текот на дебатата беше разгледано и краткорочното изнајмување, при што учесниците се согласија дека, ако е соодветно регулирано, може да помогне во распределбата на туризмот надвор од централните делови на градовите, но и да ги зголеми приходите на локалното население.
„Не се обидуваме да го решиме само прашањето со краткорочното изнајмување“, нагласи Болдвин. „Постојат многу други фактори што влијаат врз понудата и побарувачката за домување, особено во урбаните средини.“
Марија Реџина Марончели Флорио, потпретседателка на Европската конфедерација на големи семејства, истакна дека креаторите на политики мора да ги земат предвид потребите на семејствата и долгорочните жители при креирањето на урбаните стратегии за домување.
Таа додаде дека пристапот до социјално домување и зачувувањето на заедничките простори треба да останат приоритет, особено во услови на демографски промени.
Туризмот е еден од клучните столбови на европската економија, учествувајќи со околу 10% од БДП на ЕУ и обезбедувајќи секое десетто работно место. Сепак, брзиот раст на бројот на посетители ја засили дебатата за управувањето со туристичките текови, домувањето и инфраструктурата.
Патрик Бонтик истакна дека проблемот во многу дестинации не е само прекумерниот туризам, туку неговата нерамномерна распределба. „Не постои прекумерен туризам, туку неурамнотежен туризам“, рече тој, додавајќи дека подобрите податоци можат да им помогнат на градовите поефикасно да управуваат со ресурсите.
Жилиет Лангле од Airbnb нагласи дека урбаните политики премногу често се гледаат како избор меѓу спротивставени цели – квалитет на живот или туризам, достапност или иновации. Таа повика на интегриран пристап кој ги поврзува домувањето, мобилноста, туризмот и инфраструктурата.
Новите истражувања покажуваат дека повеќе од 80% од Европејците имаат потреба од флексибилни форми на домување. Краткорочното изнајмување може да одигра важна улога во такви ситуации – за образование, работа или здравствена грижа.
Карло Рати објасни дека новите технологии и податоци можат да им помогнат на носителите на одлуки подобро да го разберат функционирањето на градовите во реално време и да донесуваат поефикасни решенија.
Дебатата беше вовед во новата Коалиција за иднината на градовите – иницијатива која има за цел да поттикне соработка меѓу институциите, индустријата и истражувачите, со цел развој на одржливи решенија за урбаните предизвици.
Како што европските градови продолжуваат да растат, останува клучното прашање: како да се обезбеди развој што ќе ги зајакне заедниците, наместо да создава дополнителен притисок врз нив.