Но, колку граѓани денес користат инвалидска пензија, кои здравствени состојби можат да доведат до губење на работната способност и какви услови треба да се исполнат за остварување на ова право?
Бројот на корисници се намалува од година во година
Според податоците на Фондот за пензиско и инвалидско осигурување, во последните години во Македонија се забележува континуирано намалување на бројот на корисници на инвалидска пензија.
На крајот на 2020 година биле регистрирани 32.169 корисници, додека во декември 2024 година нивниот број изнесувал 25.445.
Тоа претставува намалување од 6.724 лица за четири години.
Во 2025 година бројот дополнително се намалил на 24.028 корисници, а податоците за 2026 година се очекува да бидат објавени во ноември.
Сепак, намалувањето на бројот на корисници не значи дека се намалува и распространетоста на заболувањата што можат да предизвикаат трајна неспособност за работа. За таков заклучок би биле потребни дополнителни податоци.
Кои болести можат да доведат до инвалидска пензија?
Меѓу здравствените состојби што можат сериозно да ја ограничат или целосно да ја нарушат работната способност се кардиоваскуларните заболувања, малигните болести, тешките невролошки нарушувања и заболувањата на мускулите, коските и зглобовите.
Во одредени случаи, и сериозни психички нарушувања можат да имаат значително влијание врз способноста на човекот да продолжи со работа.
Сепак, не може со сигурност да се утврди која дијагноза е најчеста причина за инвалидско пензионирање во Македонија, бидејќи јавно достапните статистички податоци не содржат доволно детална и ажурирана распределба по заболувања.
Иако срцевите и малигните заболувања претставуваат голем здравствен товар за населението, тоа не значи дека автоматски се и најчеста причина за доделување инвалидска пензија.
Истата болест, но различна работна способност
Една од најважните работи што треба да се разберат е дека самата дијагноза не е доволна за остварување право на инвалидска пензија.
Две лица со исто заболување можат да имаат сосема различни последици по здравјето и секојдневното функционирање.
На пример, едно лице по срцев удар може успешно да се рехабилитира и да продолжи со работа, додека друго може да има сериозни здравствени ограничувања што го спречуваат да ги извршува работните задачи.
Особено изложени на вакви предизвици се луѓето што работат физички тешки работи, како градежните работници, земјоделците, производствените работници и вработените во транспортот.
За човек што со децении подигал товар или работел во тешки физички услови, сериозно оштетување на ’рбетот може да значи дека повеќе нема да може да се врати на претходното работно место.
Сепак, неможноста за извршување конкретна работа не значи автоматски и исполнување на законските услови за инвалидска пензија.
Колку години работен стаж се потребни?
Остварувањето право на инвалидска пензија зависи од повеќе фактори, меѓу кои се здравствената состојба, возраста, пензискиот стаж и причината за настанувањето на инвалидноста.
Доколку инвалидноста е последица на повреда при работа или професионално заболување, правото може да се оствари без оглед на должината на пензискиот стаж.
Кога инвалидноста е предизвикана од болест или повреда што не е поврзана со работата, важат дополнителни услови.
За осигурениците постари од 45 години, законската рамка предвидува најмалку 12 години пензиски стаж, додека за помладите лица се применуваат посебни правила.
За утврдување на инвалидноста се спроведува постапка во која надлежна комисија ја оценува работната способност, согласно законските критериуми.
Кога пензијата станува единствен извор на приходи
Губењето на работната способност не е само здравствен проблем, туку често претставува и сериозен финансиски предизвик за целото семејство.
Лицето што дотогаш редовно заработувало може одеднаш да остане без плата, додека трошоците за лекување, медицински контроли, терапија и рехабилитација дополнително се зголемуваат.
Во такви околности, инвалидската пензија станува важен извор на финансиска сигурност.
Сепак, колку таа ќе биде доволна за покривање на секојдневните потреби зависи од висината на пензијата, здравствените трошоци и останатите приходи во домаќинството.
За многумина, инвалидското пензионирање не претставува можност за порано повлекување од работа по сопствен избор, туку последица на сериозни здравствени ограничувања.
Зад статистиката за повеќе од 24.000 корисници стојат луѓе чиј работен век бил променет поради болест или повреда, а инвалидската пензија за нив претставува начин да обезбедат редовен приход кога повеќе не можат да работат.