Ова не е само проблем на работничките во текстилните фабрики, маркетите или производствените погони. Тоа е проблем што се протега низ целата вертикала на македонското општество – од касиерката и медицинската сестра, до универзитетската професорка, менаџерката и директорката.
Дискриминацијата има различни лица
Во јавноста најчесто се зборува за работничките со ниски примања и несигурни договори за работа. Но дискриминацијата врз жените не исчезнува со повисоката плата или со службениот автомобил.
Жените на раководни позиции често се соочуваат со поинаков облик на дискриминација. Нивната стручност почесто се доведува во прашање, од нив се очекува постојано да ја докажуваат сопствената компетентност, а грешките многу потешко им се простуваат отколку на нивните машки колеги.
Македонското општество сè уште функционира врз традиционални стереотипи според кои лидерството е „машка особина“, додека жената треба да биде посветена пред сè на семејството. Токму затоа многу жени се соочуваат со невидливи бариери при напредувањето, феномен кој во современата литература е познат како „стаклен плафон“.
Парадоксално, колку е повисока позицијата, толку подискретна станува дискриминацијата. Таа повеќе не доаѓа преку отворени навреди, туку преку исклучување од процесите на одлучување, игнорирање на идеи, неформални машки мрежи на влијание и постојано преиспитување на авторитетот.
Мајчинството како „ризик“ за работодавачите
Еден од најсилните акценти на конференцијата беше ставен на заштитата на мајчинството. Од ССМ предупредија дека и натаму постојат случаи кога на бремени работнички не им се продолжуваат договорите на определено време или договорите за ангажман, со што тие практично остануваат без работа токму во период кога им е потребна најголема сигурност.
Оваа појава открива еден длабоко вкоренет проблем во дел од работодавачката култура во Македонија: мајчинството не се доживува како општествен придонес, туку како трошок.
Во таков систем жената се соочува со апсурдна дилема: дали да гради кариера или да основа семејство. Во модерните демократии тоа не би требало да биде избор. Но во Македонија, за многу жени, тоа сè уште е реалност.
Дополнителен проблем претставуваат различните форми на несигурно вработување, кои им овозможуваат на работодавачите да ја избегнат одговорноста што ја носи редовниот работен однос. ССМ подолго време предупредува дека достоинствената работа подразбира стабилни договори и социјална сигурност, а не привремени ангажмани без заштита.
Зошто жените молчат?
Иако законите формално обезбедуваат заштита од мобинг и дискриминација, реалноста покажува дека мал број случаи стигнуваат до институциите. Причината не е што проблемот не постои, туку што многу жени не веруваат дека системот ќе ги заштити.
Постапките за докажување мобинг се долги и сложени, а жртвите често стравуваат дека пријавувањето ќе доведе до дополнителни притисоци или губење на работното место. Токму затоа голем дел од дискриминацијата останува невидлива во статистиките, но присутна во секојдневниот живот.
Во помалите средини ситуацијата е уште посложена. Таму работните места се ограничени, а работодавачите често имаат значително влијание врз локалната економија. За многу жени молчењето станува стратегија за преживување.
Проблемот не е само економски, туку и културолошки
Вината за овие состојби не е исклучиво на работодавачите. Тие се дел од поширок општествен контекст.
Кога жената по автоматизам се смета за главен носител на домашните обврски, кога од неа се очекува да биде и совршена мајка и совршена работничка, а од мажот не се бара истото ниво на жртва, тогаш дискриминацијата почнува многу пред влегувањето во канцеларијата или фабриката.
Истражувањата со години предупредуваат дека жените носат непропорционален товар од неплатената домашна работа, што директно влијае врз нивната економска активност и можностите за професионален развој.
Оттука, прашањето за правата на жените работнички не е само синдикално прашање. Тоа е прашање за квалитетот на демократијата, за економскиот развој и за вредносниот систем на едно општество.
Време е за премин од декларации кон резултати
Македонија има релативно солидна законска рамка. Проблемот е што законите често остануваат на хартија. И самите синдикални претставници посочија дека најголемиот предизвик е нивната практична примена.
Затоа решението не лежи во уште една декларација за еднаквост, туку во поефикасни инспекции, побрзи постапки за заштита од мобинг, построги санкции за дискриминација и создавање работна култура во која мајчинството нема да биде причина за отказ или застој во кариерата.
Односот кон жените работнички е едно од најточните огледала на едно општество. А сликата што денес ја гледаме во Македонија покажува дека, и покрај напредокот, патот до вистинска еднаквост е далеку од завршен. Сè додека жената ќе мора да избира меѓу мајчинството и кариерата, да трпи мобинг за да ја зачува платата или да вложува двојно повеќе труд за да биде признаена како лидер, останува прашањето: колку навистина сме модерно и праведно општество?
Извор:racin.mk