Иако на прв поглед изгледа дека станува збор за ситни трошоци, токму тие мали и чести купувања можат значително да го оптоварат домашниот буџет.
Според последната пресметка на синдикалната минимална кошничка, во август на едно домаќинство му биле потребни 68.675 денари за покривање на основните месечни потреби. Од оваа сума, дури 25.032 денари се однесуваат на храна и пијалаци.
Тоа значи дека повеќе од една третина од месечните трошоци оди само на јадење и пиење.
Малите сметки брзо се собираат
Голем дел од потрошените пари не исчезнуваат преку едно огромно пазарење, туку преку секојдневните, наизглед незначителни купувања.
Еден ден купуваме млеко и леб, следниот месо и нешто за ручек, потоа сокови, грицки, средства за домаќинство или производи за лична хигиена.
Секој од тие трошоци поединечно можеби не изгледа голем, но кога ќе се соберат на крајот од месецот, сумата може да биде сериозна.
На пример, ако едно домаќинство троши околу 800 денари на едно вакво помало пазарење и оди во маркет трипати неделно, тоа се приближно 9.600 денари месечно – без притоа да се пресметаат поголемите пазарења.
Зошто цените ни изгледаат сè повисоки?
Не мора секој производ да поскапел драматично за да ја почувствуваме разликата. Дополнителни 10, 20 или 30 денари на повеќе производи можеби нема да ни изгледаат значајно додека ги ставаме во кошницата.
Но, ако купиме 15 или 20 производи, малите разлики можат да додадат стотици денари на крајната сметка.
Дополнително, официјалните податоци покажуваат дека, иако инфлацијата е многу поумерена отколку во периодот на најголемите ценовни шокови, дел од прехранбените производи и понатаму поскапуваат.
Во јули, на годишно ниво, месото било поскапо за 6,6%, млекото и јајцата за 4,4%, а маслата за 6,75%.
Токму затоа просечната стапка на инфлација не секогаш го одразува она што го чувствуваат граѓаните при секое пазарење. Потрошувачите не купуваат „просечна инфлација“, туку конкретни производи – месо, јајца, масло, млечни производи, зеленчук и останати намирници.
„Само уште ова“ може да чини стотици денари
На трошоците влијаат и навиките при пазарење. Во маркетите постојано сме изложени на акции, поголеми пакувања и производи кои не сме планирале да ги купиме.
Производ од 100 или 150 денари лесно може да заврши во кошничката со мислата дека „не е ништо страшно“. Но ако направиме неколку такви непланирани избори, сметката за кратко време може да порасне за уште 500, 600 или 700 денари.
Затоа, ако сакаме реално да видиме колку трошиме на храна и производи за домаќинство, можеби не е доволно да погледнеме една фискална сметка. Многу пореална слика би добиле ако ги собереме сите сметки од маркетите во текот на еден месец.
Ако според синдикалната пресметка само за храна и пијалаци се потребни повеќе од 25.000 денари месечно, тоа значи просечно над 800 денари дневно.
И токму во тоа се крие објаснувањето зошто парите толку брзо исчезнуваат.
Не мора да купиме нешто скапо или луксузно. Понекогаш се доволни неколку мали пазарења во текот на неделата, неколку поголеми набавки и сосема обичен месец за едно семејство.
Затоа, следниот пат кога ќе си кажеме „само две-три работи ќе земам“, можеби токму таа мала набавка е дел од причината зошто на крајот од месецот сметката е многу поголема од очекуваното.