Најизразено поскапување е забележано кај основните земјоделски производи, особено кај житарките и шеќерот. На движењето на цените влијаат неповолните временски услови, проблемите во меѓународниот транспорт и неизвесноста околу снабдувањето.
Кои производи најмногу поскапеле?
Според објавените податоци, најголем месечен раст на цените има кај пченицата, која во септември поскапела за 6,3%.
Значително зголемување е регистрирано и кај шеќерот, чија цена пораснала за 6,1%, додека пченката е поскапа за 5,6%.
Раст има и кај останатите земјоделски производи, но со помал интензитет.
|
Производ |
Раст на цената |
|---|---|
|
Пченица |
+6,3% |
|
Шеќер |
+6,1% |
|
Пченка |
+5,6% |
|
Ориз |
+1,4% |
|
Растителни масла |
+0,9% |
За разлика од овие производи, кај две категории е забележано благо поевтинување. Цените на месото се намалиле за 1,1%, а млечните производи поевтиниле за 0,1%.
Проблемите со транспортот дополнително влијаат врз цените
Од ФАО посочуваат дека една од причините за растот на цените се нарушувањата во меѓународните транспортни текови.
Особено се издвојуваат тешкотиите во регионот на Црното Море и во Хормускиот Проток, кои можат да ги зголемат транспортните трошоци и да ја отежнат испораката на земјоделски производи.
Дополнителен притисок создаваат и неповолните временски услови во одредени производствени региони, кои влијаат врз приносите и очекуваната понуда.
Ваквите промени на светските пазари можат постепено да се одразат и врз цените на прехранбените производи во продавниците, иако конечниот ефект зависи од домашното производство, увозните трошоци и трговските маржи.
Се очекува намалување на светската трговија со житарки
Покрај растот на цените, ФАО предвидува и намалување на глобалното производство и меѓународната трговија со житарки.
Според прогнозите наведени во извештајот, светската трговија со житарки би требало да изнесува околу 505,8 милиони тони, што претставува намалување од 3,5% во однос на рекордното ниво од сезоната 2025/2026.
Ваквите очекувања дополнително ја нагласуваат чувствителноста на светскиот пазар на храна на временските услови, транспортните нарушувања и промените во понудата.
Иако поскапувањата не се еднакви кај сите категории производи, септемвриските показатели упатуваат на нов притисок врз глобалните цени на основните прехранбени производи.