Искусни автомеханичари во Македонија денес без проблем можат да заработат над 1.000 евра месечно. Во некои сервиси, особено оние што работат со понови возила и дијагностика, сумата оди и повисоко. И сепак, мајсторите се ретки, а младите уште поретки.
Сопственици на сервиси тврдат дека со години не можат да најдат чираци. „Доаѓаат, остануваат месец-два и си заминуваат. Велат дека работата е тешка, дека не се гледаат веднаш парите, дека е валкано“, коментираат познавачи на состојбите во занаетчискиот сектор.
Експерти за пазарот на труд објаснуваат дека проблемот не е во платата, туку во перцепцијата. Занаетите со години беа третирани како резервна опција. Ако не оди во училиште, ќе стане мајстор. Таквата матрица создаде генерации што го доживуваат физичкиот труд како пораз, а не како професија. Родителите ги туркаат децата кон факултети, кон дипломи што често завршуваат во фиока. Во меѓувреме, сервисите остануваат со празни лифтови и редици клиенти што чекаат термин со недели.
Познавачи на автомобилската индустрија предупредуваат дека модерниот автомеханичар одамна не е само човек со клуч 13 во рака. Денешните возила се полни со електроника, софтвер, сензори.
Потребна е дијагностика, читање кодови, ажурирање системи. Тоа е техничка професија што бара знаење, не само сила. Но, образовниот систем не успева да ја направи таа врска видлива. Учениците ретко гледаат перспектива, ретко гледаат приказни за успех од работилницата. Гледаат инфлуенсери.
Аналитичари велат дека има уште еден фактор што не се изговара гласно. Првите години во сервис значат учење, а учењето значи пониска плата. Млад човек кој може да замине во странство и веднаш да зема повеќе, или да работи во магацин за фиксна сума, често го избира полесниот пат. Барем така изгледа на почеток. Никој не сака да слуша дека вистинската заработка доаѓа по пет години искуство. Пет години денес звучат како вечност.
Во исто време, сопствениците на сервиси признаваат дека и самите треба да се променат. Дел од нив сè уште функционираат по стар принцип, без договори, без јасна структура, со очекување дека чиракот ќе работи од утро до мрак. Младите тоа не го прифаќаат.
„Не е проблемот во работата, туку во условите“, велат експерти за работни односи. И додаваат дека генерациите што доаѓаат бараат баланс, предвидливост, почит. Ако тоа недостасува, ни 1.000 евра не звучат доволно примамливо.
Има и нешто друго, нешто што ретко се става на маса. Општествениот престиж. Кога ќе кажеш дека си автомеханичар, реакцијата често е тивка, рамнодушна. Кога ќе кажеш дека работиш во ИТ, макар и почетничка позиција, очите светнуваат. Тоа е сликата што се гради со години. А сликите, знаеме, се лепат побрзо од фактите.
Сепак, реалноста е тврдоглава. Возилата стануваат сè покомплексни, пазарот расте, а мајсторите стареат. Ако трендот продолжи, за неколку години услугата ќе стане уште поскапа, а терминот уште потежок за добивање.
И тогаш можеби ќе сфатиме дека проблемот не бил во тоа што младите не сакаат да работат, туку во тоа што никој навреме не им објаснил дека занаетот не е казна, туку капитал.
Извор: denar.mk