За сите што редовно патуваат со автомобил, патарините се неизбежен дел од трошоците. Особено за граѓаните кои секојдневно користат автопат за да стигнат до своето работно место, овие издатоци можат значително да влијаат врз месечниот буџет.
Но дали во иднина ќе плаќаме само за делот од автопатот што навистина сме го поминале?
Според објавените информации, Јавното претпријатие за државни патишта (ЈПДП) ја разгледува можноста за воведување таканаречен затворен систем на наплата на Коридорот 8.
Како би функционирало плаќањето по километар?
За разлика од сегашниот модел, каде што возачите плаќаат на определени наплатни станици, затворениот систем овозможува надоместокот да се пресметува според реално изминатото растојание.
Тоа значи дека би се евидентирало каде возилото влегло на автопатот и каде го напуштило, а износот би зависел од должината на поминатата делница и категоријата на возилото.
Ваквиот начин на наплата би можел да биде поповолен за возачите што користат само краток дел од автопатот. Сепак, дали навистина ќе се плаќа помалку ќе зависи од тарифите што евентуално ќе бидат утврдени.
За разгледување на ова решение на Коридорот 8 се подготвува физибилити студија во вредност од околу 336.000 евра.
Студијата треба да ги анализира техничките и финансиските услови, како и потребната инфраструктура за воспоставување на системот.
Засега не е донесена конечна одлука за негово воведување, ниту се познати можните цени по километар.
Колку пари се собираат од патарини?
Приходите од патарини претставуваат значаен извор на средства за патната инфраструктура во Македонија.
Според податоците на ЈПДП, во првата половина од 2026 година биле наплатени околу 1,92 милијарди денари, односно нешто повеќе од 31 милион евра.
Во споредба со истиот период од претходната година, приходите се зголемиле за приближно 21,9 милиони денари.
Во 2025 година, пак, приходите од патарини достигнале околу 67,6 милиони евра, според податоците заклучно со 23 декември.
Овие бројки покажуваат колку е значајна наплатата на патарините, но и зошто прашањето за нивната висина и начинот на пресметување е важно за возачите.
Дали вињетите се опција?
Во Македонија повремено се отвора и прашањето за воведување вињети, односно плаќање надоместок за користење на автопатиштата во определен временски период.
Вакви системи функционираат во дел од европските земји и се особено практични за возачите кои често патуваат.
Сепак, според досегашните информации, во Македонија не е најавено преминување на систем со вињети.
Во моментов се разгледува моделот на наплата според поминатото растојание, кој би можел да се применува со користење современи електронски технологии.
Сè повеќе возачи плаќаат електронски
Електронската наплата на патарините веќе се користи во Македонија преку уредите М-ТАГ и картичките М-Кард.
Според податоците на ЈПДП, ваквите плаќања учествуваат со околу 36 проценти од прометот на 11 наплатни станици каде што е достапна електронската наплата.
Од мај 2026 година, М-ТАГ уредите се достапни и преку продажните мрежи на Македонски телеком и А1 Македонија, со што на граѓаните им се олеснува пристапот до овој начин на плаќање.
Сепак, електронската наплата не е исто што и затворениот систем. За пресметување на надоместокот според изминатите километри би биле потребни дополнителни технички решенија.
Ќе бидат ли поевтини патувањата?
Ова е прашањето на кое засега нема конкретен одговор.
Доколку новиот систем овозможи возачите да плаќаат само за реално поминатото растојание, одредени патувања би можеле да станат поевтини.
Од друга страна, ако тарифите по километар бидат повисоки или наплатата се прошири на дополнителни делници, трошоците би можеле и да се зголемат.
Особено заинтересирани за ваквите промени би биле граѓаните кои секојдневно патуваат на работа и редовно користат автопатишта.
Затоа, пред да може да се процени дали новиот модел е поисплатлив, ќе треба да бидат познати конкретните тарифи, делниците на кои би се применувал и начинот на функционирање.
Засега станува збор за можност што се разгледува, а не за веќе воведена промена. Додека не бидат донесени нови одлуки, наплатата на патарините продолжува според постојниот систем.