Според податоците на Државниот завод за статистика, вкупниот бруто-домашен производ (БДП) на Македонија во 2024 година достигнал приближно 16,8 милијарди евра.
Во споредба со претходната година, економијата забележала реален раст од 3,8 отсто, додека номиналното зголемување изнесувало 8,1 отсто.
Разликата меѓу овие два показатели е важна. Додека номиналниот раст ги вклучува и промените на цените, реалниот раст покажува колку економијата навистина се зголемила кога ќе се исклучи нивното влијание.
БДП по жител изнесува 9.192 евра – дали тоа значи дека толку заработуваме?
Еден од највпечатливите податоци во извештајот е дека БДП по жител достигнал 9.192 евра.
Сепак, оваа бројка не треба да се меша со просечната плата или со годишната заработка на граѓаните.
БДП по жител се добива кога вкупната вредност на произведените стоки и услуги во економијата ќе се подели со бројот на жители.
Тоа значи дека станува збор за статистички показател за економската активност, а не за износ што секој граѓанин го добива на својата сметка.
Затоа, растот на БДП не мора автоматски да значи и подеднакво зголемување на животниот стандард на сите домаќинства.
Кои сектори најмногу ја движеле економијата?
Најголем удел во создавањето на БДП во 2024 година имале трговијата, транспортот, складирањето, сместувањето и угостителството.
Овие дејности заедно учествувале со 19,8 отсто во вкупната економија.
Особено се издвојува секторот за информациски и комуникациски технологии, кој забележал номинален раст од 16,1 отсто.
Додадената вредност создадена во овој сектор достигнала 51,9 милијарди денари, што укажува на неговото растечко економско значење.
Инвестициите растат, но не сите подеднакво
Податоците покажуваат дека бруто-инвестициите во 2024 година се зголемиле за 15,6 отсто, достигнувајќи 302,4 милијарди денари.
Сепак, инвестициите во основни средства забележале многу поумерен раст од 1,2 отсто.
Кога станува збор за конкретните вложувања, се забележуваат различни движења:
-
Инвестициите во машини и опрема пораснале за 11,3 отсто.
-
Вложувањата во станови се зголемиле за 15,4 отсто.
-
Инвестициите во градежни работи се намалиле за 6,8 отсто.
Овие бројки покажуваат дека зголемувањето на инвестициите не било рамномерно распределено во сите области.
Извозот на стоки се намалил, услугите бележат раст
И покрај растот на економијата, податоците за надворешната трговија откриваат и помалку поволни движења.
Вкупниот извоз на стоки и услуги се намалил за 1,3 отсто, на 649,4 милијарди денари.
Особено е забележлив падот на извозот на стоки, кој се намалил за 6,5 отсто и изнесувал 435,1 милијарда денари.
Од друга страна, извозот на услуги пораснал за 11,1 отсто, достигнувајќи 214,3 милијарди денари.
Истовремено, увозот на стоки и услуги изнесувал 754,3 милијарди денари.
Разликата меѓу увозот и извозот изнесувала речиси 105 милијарди денари, што покажува дека земјата увезувала повеќе отколку што извезувала.
Граѓаните и државата трошеле повеќе
Раст е забележан и кај потрошувачката.
Финалната потрошувачка на домаќинствата номинално се зголемила за 4,7 отсто, додека јавната потрошувачка пораснала за 11,2 отсто.
Ова укажува дека домашната потрошувачка била еден од факторите што ја поддржувале економската активност во текот на годината.
Сепак, номиналниот раст на потрошувачката не значи нужно дека граѓаните купувале поголеми количини производи и услуги, бидејќи врз износите влијаат и цените.
Што значат овие бројки за животниот стандард?
Најновите статистички податоци покажуваат дека македонската економија во 2024 година остварила реален раст, со особено изразено зголемување во ИКТ-секторот и во одредени категории инвестиции.
Истовремено, намалениот извоз на стоки и нерамномерниот раст на инвестициите укажуваат дека позитивните економски показатели не се присутни во сите области.
За граѓаните, пак, најважно останува колку економскиот раст се одразува врз платите, куповната моќ и секојдневните трошоци.
БДП по жител од 9.192 евра е значаен статистички показател, но вистинската слика за животниот стандард се добива дури кога ќе се спореди со приходите на домаќинствата, цените и трошоците за живот.