Со доаѓањето на постудените денови, расте и интересот за овој традиционален производ. Сепак, високите цени ги менуваат купувачките навики, па наместо по килограм, граѓаните сè почесто купуваат по 200 или 300 грама, колку да се почестат.
Во зависност од квалитетот, начинот на подготовка и содржината на месо, цените се движат од 900 до 1.500 денари за килограм.
Тоа значи дека за само 200 грама чварки треба да се платат меѓу 180 и 300 денари, додека половина килограм од поскапите видови достигнува 750 денари.
И во маркетите цените се високи. Според објавените малопродажни ценовници, во дел од продажните места килограм чварки чини 969 или 989 денари, додека домашно подготвените и посебните видови се продаваат по уште повисоки цени.
Зошто чварките станаа толку скапи?
Иако на прв поглед изгледаат како едноставен производ, подготовката на чварките бара значително количество суровина, време и работа.
Една од причините за високата цена е начинот на кој денес се одгледуваат свињите. Современото свињарство е насочено кон добивање повеќе месо и помалку масно ткиво, што значи дека има и помалку сланина погодна за производство на чварки.
Дополнително, при топењето на сланината се издвојува свинската маст, а количината чварки што останува е значително помала од почетната тежина на суровината.
Самиот процес бара и внимателна подготовка. Сланината се сече на парчиња, постепено се загрева и постојано се меша за да не изгори.
Колку чварки ќе се добијат зависи од видот на сланината, содржината на масти, месо и вода, но и од начинот на цедење.
Во крајната цена влегуваат и трошоците за електрична енергија, работна сила, транспорт, амбалажа и трговска маржа.
Купувачите сè почесто бараат помали количини
Високите цени се чувствуваат и во месарниците, каде што купувачите сè поретко се одлучуваат за поголеми количини.
„Луѓето купуваат според можностите“, вели вработен во месарница во скопската населба Ѓорче Петров.
За многумина, купувањето цел килограм чварки веќе претставува сериозен трошок, особено ако се земе предвид дека за истата сума може да се набави значително поголема количина од некои поевтини видови свинско месо.
Затоа, наместо да се купуваат за повеќе оброци, чварките сè почесто завршуваат на трпезата како повремено задоволство.
Пред неколку години чинеле и двојно помалку
Разликата во цените во однос на претходните години е забележлива.
Пред неколку години килограм чварки можел да се купи за 600 до 800 денари, додека денес цената од 1.000 денари веќе не е невообичаена.
Особено високи цени достигнуваат домашните чварки, подготвени на традиционален начин, како и оние што содржат повеќе месо.
Сепак, високата продажна цена не значи нужно и голема заработка за производителите. При пресметката треба да се земат предвид вкупните производствени трошоци, но и приходите од свинската маст што се добива во процесот на топење.
Дали домашната подготовка е поисплатлива?
За дел од домаќинствата, домашното топење сланина и понатаму претставува алтернатива, особено доколку имаат можност да набават суровина директно од производител.
Но и во тој случај, конечната исплатливост зависи од цената на сланината, количината добиена маст, бројот на чварки и трошоците за подготовка.
Она што некогаш било вообичаена зимска традиција во многу македонски домаќинства, денес сè повеќе станува специјалитет што се купува во мали количини.
Со цена што достигнува 1.500 денари за килограм, чварките од скромен домашен производ се претворија во вистински луксуз на зимската трпеза.