Според информациите објавени на веб-страницата на Владата, се планира воведување единствена дозвола за привремен престој и работа, која ќе ја издава Министерството за внатрешни работи (МВР), но дури по добивање согласност од Агенцијата за вработување на Црна Гора.
Ова значи дека без позитивно мислење од Агенцијата, дозволата повеќе нема да може да се издаде, пишува „Инвеститор“, а пренесува „Б92“.
МВР ја издава дозволата, Агенцијата го проверува пазарот на трудот
Дури и во новиот систем, Министерството за внатрешни работи ќе ги прима барањата, ќе ја проверува комплетноста и веродостојноста на документацијата, ќе го утврдува идентитетот на подносителот и ќе прибира податоци од официјалната евиденција.
Од друга страна, Агенцијата за вработување ќе проценува дали се исполнети условите за пристап на странецот до црногорскиот пазар на трудот. Проверката ќе ги опфати потребите на пазарот, исполнувањето на условите од страна на работодавачот, евентуалните забрани за вработување, контролата на пазарот на трудот и расположливите квоти.
Посебна регулатива треба да го опфати и вработувањето на граѓаните од земјите членки на ЕУ и членовите на нивните семејства, кои по пристапувањето на Црна Гора кон Унијата нема да бидат предмет на класичниот режим на работни дозволи.
Проверка на работодавачите преку повеќе регистри
Новиот систем подразбира многу поширока електронска размена на податоци меѓу државните институции.
Даночната администрација треба да овозможи проверка на даночните обврски и финансиското работење на работодавачите, како и увид во податоците за регистрација на компаниите, стечаите, ликвидациите и нивниот деловен статус во Централниот регистар на деловни субјекти.
Фондот за здравствено осигурување ќе обезбедува податоци за социјалното осигурување на работниците и активната дејност на работодавачите, додека Трудовата инспекција ќе доставува информации за претходно утврдени неправилности при вработувањето и ангажирањето странци.
Бројот на дозволи речиси се удвоил за четири години
Потребата од построга контрола се објаснува со драстичното зголемување на бројот на странци кои добиваат дозволи за престој и работа во Црна Гора.
Во текот на 2021 година биле издадени 20.580 дозволи, а тој број се зголемил на 29.319 во 2022 година и на 38.943 во 2023 година. Во 2024 година се издадени 38.019 дозволи, додека во 2025 година е достигнат рекорд од 40.567 дозволи.
Ова значи дека бројот на издадени дозволи во периодот од 2021 до 2025 година се зголемил за повеќе од 97 проценти, односно практично се удвоил.
Од почетокот на 2026 година до 1 јуни се издадени уште 14.778 дозволи.
Според важечкиот Закон за странци, дозволите можат да се издаваат за вработување, сезонско вработување и работа на упатени (делегирани) работници, додека годишната квота ја утврдува Владата во согласност со миграциската политика и потребите на пазарот на трудот.
Во документот на Владата посебно се отвора прашањето колку даноци, придонеси и други давачки всушност наплаќа државата по основа на издадените дозволи.
Според Законот за странци, работодавачот е должен да склучи договор за работа со странецот во рок од 24 часа од издавањето на дозволата и да го пријави во задолжителното социјално осигурување.
Владата предупредува дека вработувањето непријавени странски работници, покрај тоа што претставува кршење на прописите, предизвикува и сериозни фискални последици и создава нелојална конкуренција за работодавачите кои редовно ги ги исполнуваат своите обврски.
Во информацијата е дадена илустративна пресметка според која, при околу 40.000 издадени дозволи и минимални месечни јавни давачки од околу 120 евра по работник, во буџетот би требало да се уплаќаат околу 4,8 милиони евра месечно, односно приближно 60 милиони евра годишно.
Затоа, Владата го поставува прашањето дали овој износ навистина бил уплатен во буџетот во текот на 2025 година.
Сепак, наведениот износ не претставува фиксна проценка за загубени даночни приходи, туку прелиминарна пресметка на потенцијалниот приход. Вистинскиот износ зависи од времетраењето на ангажманот, висината на платата, видот на договорот и бројот на работници кои се уредно пријавени.
Извор:faktor.mk