Јајца, брашно, зеленчук, месо. Сè по малку поскапува токму во моментот кога домаќинствата почнуваат да ја планираат празничната трпеза.
Традицијата е силна. На Велигден масата мора да биде богата, со шарени јајца, печено месо, колачи, салати. Но оваа година многумина на пазарот прво го гледаат ценовникот, па дури потоа производот.
На неколку скопски пазари продавачите велат дека интерес има, но купувањето е внимателно. Луѓето застануваат, прашуваат, споредуваат. Понекогаш земаат половина од она што планирале.
„Се гледа дека луѓето пресметуваат. Порано купуваа по два килограма, сега бараат еден. Или и помалку“, вели еден пазарџија кој со години продава зеленчук.
Најмногу се зборува за цената на јајцата. Во некои продавници тие веќе се поскапи отколку пред неколку недели. Причините се различни.
Производителите посочуваат на повисоки трошоци за сточна храна, струја и транспорт. Малите фарми, пак, велат дека тешко го следат растот на цените на суровините.
Аналитичари кои го следат пазарот на храна велат дека празниците традиционално носат краткорочно поскапување. Побарувачката расте нагло, а понудата не секогаш може веднаш да одговори. Трговците тоа добро го знаат.
Но приказната не е само економска. Таа е и многу лична.
На пазарите може да се слушнат разговори што потсетуваат на старите времиња. Постарите купувачи често велат дека некогаш празничната трпеза се подготвувала со помалку пари. Помладите, пак, се шегуваат дека Велигден полека станува „луксузен празник“.
Сепак, никој не се откажува од традицијата.
Во некои кујни се прават списоци. Што мора да се купи, што може да се прескокне. Малку повеќе планирање, малку повеќе калкулации.
Економистите предупредуваат дека храната останува една од најчувствителните категории за семејниот буџет. Кога цените растат токму пред голем празник, притисокот се чувствува уште повеќе.
Но на крајот, велат познавачи на трговијата, Велигден секогаш го победува ценовникот. Луѓето можеби купуваат помалку. Можеби избираат поевтини производи. Но празничната маса сепак се подготвува.
И така е секоја година. Малку негодување на пазар, малку пресметки дома… па сепак мирис на печено месо и шарени јајца на масата.