Половина од домашниот буџет оди за храна: Како се промениле трошоците за живот за пет години?
Актуелно

Половина од домашниот буџет оди за храна: Како се промениле трошоците за живот за пет години?

18. 11. 2026.

Просечно домаќинство во Македонија во 2025 година издвојувало 19.453 денари месечно за храна, домување и превоз. Иако ова е за околу 1.775 денари повеќе отколку пред пет години, најголемата промена е во распределбата на парите – храната денес зафаќа значително поголем дел од семејниот буџет.

Анализата на „Фактор“, направена врз основа на податоците на Државниот завод за статистика, покажува како се менувале трошоците на македонските домаќинства во периодот од 2020 до 2025 година.

Според податоците, во 2025 година просечното домаќинство месечно издвојувало:

  • 15.112 денари за храна и безалкохолни пијалаци

  • 2.306 денари за станарина, вода, електрична енергија и други горива

  • 2.035 денари за превоз

Овие три категории заедно сочинувале околу две третини од вкупните употребени средства на домаќинствата.

Во 2020 година за истите потреби се издвојувале 17.677 денари месечно, што значи дека за пет години износот се зголемил за околу 10 отсто.

Храната зема сè поголем дел од семејниот буџет

Најголемата промена е забележана кај трошоците за храна.

Во 2020 година, од секои 100 денари што ги трошело просечното домаќинство, 45 денари оделе за храна и безалкохолни пијалаци.

Пет години подоцна, овој удел достигнал 50,5 отсто, што значи дека повеќе од половина од употребените средства се насочувале кон исхраната.

Во апсолутен износ, месечните издвојувања за храна се зголемиле за околу 2.299 денари.

За споредба, вкупната лична потрошувачка во истиот период пораснала за приближно 2.357 денари месечно.

Тоа покажува дека речиси целокупното нето-зголемување на личната потрошувачка се должи на повисоките издвојувања за храна.

Повеќе пари се трошат и за превоз, ресторани и хотели

Покрај храната, зголемување има и кај трошоците за превоз.

Во 2025 година домаќинствата издвојувале просечно 2.035 денари месечно за оваа намена, односно околу 440 денари повеќе отколку во 2020 година.

Уделот на превозот во вкупните употребени средства се зголемил од 5,6 на 6,8 отсто.

Значително зголемување има и кај трошоците за ресторани и хотели.

Додека во 2020 година за оваа категорија се издвојувале просечно 813 денари месечно, во 2025 година износот достигнал 1.544 денари.

Тоа претставува речиси двојно зголемување, иако оваа ставка и понатаму е многу помала од трошоците за храна.

Помали издвојувања за домување, но тоа не значи дека сметките поевтиниле

Интересно е што статистиката покажува намалување на издвојувањата во категоријата што ги опфаќа станарината, водата, електричната енергија, плинот и другите горива.

Во споредба со 2020 година, просечното месечно издвојување за оваа категорија било помало за околу 963 денари.

Сепак, тоа не значи дека струјата, водата или кириите поевтиниле.

Станува збор за збирна статистичка категорија, па од податоците не може да се утврди која поединечна ставка влијаела врз намалувањето.

Ако во пресметката се додадат и трошоците за комуникации, вкупните месечни издвојувања за храна, домување, превоз и комуникации во 2025 година изнесувале 20.333 денари.

Во 2020 година за истите категории се издвојувале 18.691 денар.

Цените пораснале за околу 39 отсто за пет години

При споредувањето на податоците важно е да се земе предвид и инфлацијата.

Според годишните индекси на Државниот завод за статистика, општото ниво на потрошувачките цени во периодот од 2020 до 2025 година се зголемило за околу 39 отсто.

Износите од анкетата за потрошувачката на домаќинствата се прикажани во тековни денари, без приспособување за инфлацијата.

Затоа, фактот што домаќинствата издвојувале повеќе пари за храна не значи дека купувале поголеми количества производи.

Напротив, податоците покажуваат дека храната зазема сè поголем дел од расположливите средства, оставајќи помал простор за други потреби.

Главниот заклучок од петгодишната споредба е дека храната станала уште поголем товар за домашниот буџет. Додека во 2020 година за неа се издвојувале 45 отсто од употребените средства, во 2025 година тој удел надминал 50 отсто.