Истражување: Прекумерното користење на социјалните мрежи е поврзано со депресија и анксиозност кај тинејџерите
Актуелно

Истражување: Прекумерното користење на социјалните мрежи е поврзано со депресија и анксиозност кај тинејџерите

16. 11. 2026.

Прекумерното и неконтролирано користење на социјалните мрежи е поврзано со поголема зачестеност на симптоми на депресија, анксиозност, нарушувања на сонот и врсничко насилство кај тинејџерите. Ова го покажува големо истражување спроведено на повеќе од 51.000 ученици, кое укажува дека не е важно само колку време младите поминуваат на интернет, туку и како ги користат дигиталните платформи.

Социјалните мрежи станаа неизоставен дел од секојдневието на младите. Преку нив комуницираат, се забавуваат, следат содржини и одржуваат контакти со пријателите.

Но, кога нивното користење станува тешко за контролирање и почнува да влијае врз секојдневните активности, може да биде поврзано со сериозни психолошки тешкотии.

Ново истражување објавено во научното списание „Journal of Affective Disorders“ открива дека тинејџерите со поизразени знаци на проблематична употреба на социјалните мрежи почесто пријавуваат симптоми на депресија и анксиозност, проблеми со спиењето и искуства со врсничко насилство.

Истражување на повеќе од 51.000 ученици

Во студијата биле опфатени вкупно 51.219 ученици од основни и средни училишта во Кина.

Научниците ги анализирале нивните навики на социјалните мрежи, а потоа ги споредиле со податоците за психолошката состојба, квалитетот на сонот и искуствата со врсничко насилство.

Врз основа на резултатите, учениците биле поделени во три групи според нивото на ризик од проблематична употреба на социјалните мрежи: низок, умерен и висок ризик.

Особено внимание привлекува податокот дека 10,5 отсто од испитаниците припаѓале во групата со највисок ризик.

Тоа значи дека приближно секој десетти ученик опфатен со истражувањето покажувал изразени знаци на проблематично користење на социјалните мрежи.

Поголем ризик, повеќе психолошки тешкотии

Резултатите покажале јасна поврзаност меѓу нивото на проблематична употреба и психолошките тешкотии кај младите.

Учениците од групите со повисок ризик почесто пријавувале симптоми на депресија, чувство на анксиозност и нарушен сон.

Истовремено, кај нив била забележана и поголема изложеност на врсничко насилство.

Истражувачите утврдиле дека со зголемувањето на проблематичната употреба на социјалните мрежи се зголемувала и зачестеноста на овие тешкотии.

Не е проблем само времето поминато пред екранот

Еден од важните заклучоци на истражувањето е дека бројот на часови поминати на телефон не е единствениот показател за потенцијален проблем.

Многу поважно е каков однос имаат младите кон социјалните мрежи и дали успеваат да го контролираат нивното користење.

На пример, загрижувачки знаци можат да бидат чувството дека не можат да престанат со прелистување содржини, занемарувањето на училишните и секојдневните обврски или останувањето будни до доцна поради користење на социјалните мрежи.

Проблем може да се појави и кога дигиталните активности почнуваат негативно да влијаат врз односите со семејството, пријателите и врсниците.

Токму затоа, истражувачите посочуваат дека вниманието не треба да биде насочено исклучиво кон ограничување на времето пред екранот, туку и кон препознавање на нездравите навики.

Не сите тинејџери се изложени на ист ризик

Авторите на студијата нагласуваат дека проблематичното користење на социјалните мрежи не се манифестира на ист начин кај сите млади.

Додека кај некои ученици ризикот е низок, кај други може да биде значително поизразен и поврзан со повеќе тешкотии во секојдневното функционирање.

Поради тоа, потребен е различен пристап во зависност од индивидуалните потреби, со навремено препознавање на предупредувачките знаци и обезбедување соодветна поддршка.

Дали социјалните мрежи навистина предизвикуваат депресија?

Иако резултатите покажуваат значајна поврзаност, научниците предупредуваат дека студијата не докажува директна причинско-последична врска.

Тоа значи дека не може со сигурност да се тврди дека користењето на социјалните мрежи само по себе предизвикува депресија, анксиозност или проблеми со спиењето.

Бидејќи податоците биле собрани во една временска точка, истражувањето не може да утврди дали проблематичната употреба претходела на психолошките тешкотии или младите со веќе постојни проблеми почесто развивале нездрави дигитални навики.

Сепак, резултатите претставуваат важен придонес во разбирањето на поврзаноста меѓу дигиталните навики и менталното здравје во адолесценцијата.

Главната порака од истражувањето е дека вниманието на родителите, наставниците и стручните лица не треба да биде насочено само кон времето што тинејџерите го поминуваат на социјалните мрежи, туку и кон начинот на кој тие влијаат врз нивниот сон, расположение, обврски и секојдневни односи.