ШТО СÈ СЕ ПРОИЗВЕДУВАШЕ ВО СОЦИЈАЛИСТИЧКА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА?

ШТО СÈ СЕ ПРОИЗВЕДУВАШЕ ВО СОЦИЈАЛИСТИЧКА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА?

07. 09. 2026.

Во времето кога Македонија беше дел од Југославија, речиси секој поголем град имаше своја фабрика, комбинат или препознатлив производ. Се произведуваше многу повеќе од храна и текстил – од автобуси, фрижидери и телевизори до лекови, мебел, порцелан и тешка индустриска опрема.

Скопје беше еден од главните индустриски центри. „Алкалоид“ произведуваше лекови, козметика и хемиски производи, „Европа“ чоколади, бонбони и наполитанки, а „Жито Лукс“ леб, брашно и други пекарски производи. Од Скопската пиварница излегуваше „Скопско“, додека „ОХИС“ произведуваше детергенти, средства за чистење, козметика и различни хемиски производи.

Во фабриката „11 Октомври“ се произведуваа автобуси и различни видови возила, а „МЗТ“ беше познат по машините, алатите и индустриската опрема. „Железара Скопје“ произведуваше челик и метални производи, додека „Стаклара“ – стаклена амбалажа и други производи од стакло. Мебел и производи од дрво изработуваше и познатата „Треска“.

Штип беше срцето на македонската текстилна индустрија. „Македонка“ и „Астибо“ произведуваа ткаенини, женска и машка облека, костуми, палта и модни парчиња што се продаваа низ цела Југославија. Тетово го имаше „Тетекс“, Битола „Битолатекс“, а текстилни фабрики работеа и во Велес, Прилеп, Делчево и во други градови. Македонија во тоа време важеше за значаен текстилен центар во Југославија.

Прилеп беше препознатлив по Тутунскиот комбинат, но и по „Витаминка“, каде што се произведуваа грицки, чоколади, бонбони и други прехранбени производи. Од овој град потекнува и „Стоби флипс“, производ што подоцна стана еден од најпознатите македонски брендови.

Кавадарци и Тиквешијата беа познати по производство на грозје, вино и земјоделски производи. Винарската визба „Тиквеш“ произведуваше вина што се продаваа низ Југославија и се извезуваа надвор од неа. Овошје, зеленчук, сокови, конзервирана храна и земјоделски производи се произведуваа и преработуваа во повеќе македонски комбинати.

Во Велес работеше „Порцеланка“, каде што се произведуваа чинии, филџани, сервиси и други производи од порцелан. Градот беше познат и по Топилницата и металната индустрија. Во Куманово се произведуваа чевли, текстил, метални производи и земјоделска механизација, а во Битола, меѓу другото, се произведуваа и фрижидери.

Македонија имаше и силна металуршка и рударска индустрија. Се произведуваа олово, цинк, никел, феролегури, бакар и челични производи. Комбинатите „Злетово“, „Југохром“, „Фени“ и рудникот „Бучим“ беа дел од големиот индустриски систем на тогашната држава.

Од Социјалистичка Република Македонија на југословенскиот пазар пристигнуваа:

  • лекови и козметика;
  • чоколади, бонбони и наполитанки;
  • леб, брашно и прехранбени производи;
  • пиво, вино и сокови;
  • тутун и цигари;
  • облека, ткаенини и обувки;
  • мебел, стакло и порцелан;
  • автобуси, машини и индустриска опрема;
  • челик и други метални производи;
  • фрижидери и апарати за домаќинство.

Тоа беше време кога фабриките не беа само работни места. Тие беа симболи на градовите и извор на гордост за цели генерации. Во нив работеа илјадници луѓе, а производите со ознаката „Произведено во СР Македонија“ се продаваа низ цела Југославија и во странство.

Денес дел од овие компании сè уште постојат, други продолжија под нови имиња, а многу од нив останаа само во сеќавањата на поранешните работници и потрошувачи.

Кој македонски производ од тоа време вие најмногу го паметите?