Германија се соочува со сериозни предизвици на пазарот на трудот, а најавените реформи отвораат прашања за иднината на работното време и можностите за вработување на странски работници.
Додека владината коалиција предводена од канцеларот Фридрих Мерц разгледува измени со кои би се овозможиле подолги работни денови, паралелно се подготвува и ограничување на еден од најважните канали за вработување работници од Западен Балкан.
Двете мерки не се официјално претставени како поврзани, но се разгледуваат во период кога најголемата европска економија се соочува со стареење на населението, недостиг од квалификувани работници во повеќе сектори и слаб економски раст.
Дали осумчасовниот работен ден во Германија ќе стане минато?
Една од најзначајните промени што се разгледуваат е измената на начинот на пресметување на работното време.
Наместо ограничувањето да се определува на дневно ниво, како досега, владата разгледува можност работните часови да се пресметуваат на неделно ниво.
Тоа би им овозможило на компаниите пофлексибилно да го организираат работното време, со подолги смени во деновите кога има поголем обем на работа и соодветно пократко работно време или повеќе слободни денови во други периоди.
Според сегашните правила, стандардниот работен ден во Германија изнесува осум часа. Под одредени законски услови може да се продолжи до десет часа, со обврска подолгото работно време да се надомести преку пократка работа во други денови.
Меѓу две смени, по правило, мора да има најмалку 11 часа одмор, додека во одредени дејности веќе постојат исклучоци што овозможуваат и 12-часовни смени.
Можни се и 12-часовни смени, но не за сите работници
Конзервативните партии ЦДУ/ЦСУ се залагаат за поголема флексибилност, повикувајќи се на европските правила што дозволуваат просечно најмногу 48 работни часа неделно, вклучувајќи ја и прекувремената работа.
Тоа не значи дека сите вработени автоматски ќе мора да работат по 12 часа дневно, ниту дека задолжително ќе се зголеми вкупниот број работни часови во неделата.
Намерата е компаниите да добијат поголема слобода во распределбата на работното време.
Канцеларот Мерц како пример посочил фабрика во индустрискиот центар Лојна, каде што вработените работат во 12-часовни смени, но за возврат имаат повеќе слободни денови.
Според него, ваквиот модел може да им одговара и на работодавачите и на вработените.
Работодавачите сметаат дека сегашните ограничувања се премногу строги, особено во индустријата, туризмот, угостителството и другите дејности каде што обемот на работа значително се менува.
Синдикатите предупредуваат на замор и нарушување на приватниот живот
Иако работодавачите ја поддржуваат идејата за поголема флексибилност, синдикатите предупредуваат дека подолгите смени можат негативно да влијаат врз здравјето и секојдневниот живот на работниците.
Меѓу главните ризици ги посочуваат зголемениот замор, потешкотиите во усогласувањето на работните и семејните обврски и можноста работодавачите еднострано да определуваат подолги смени.
Социјалдемократската партија (СПД), која е дел од владината коалиција, инсистира промените да бидат договорени со работниците и синдикатите.
Аника Клозе, портпаролка за трудова и социјална политика на пратеничката група на СПД, нагласила дека флексибилноста мора да функционира во двата правци.
Како пример посочила дека работникот треба да има можност попладне да го однесе детето на тренинг, а потоа да продолжи со работа, но не и работодавачот против неговата волја да му наложи смена од девет часот наутро до десет часот навечер.
Претходниот нацрт на реформата, подготвен во јуни 2026 година, предвидувал дополнителни заштитни механизми и електронска евиденција на работното време.
Сепак, конзервативците го отфрлиле предлогот, а против него реагирале и претставници на бизнис-секторот.
Претседателот на Конфедерацијата на здруженија на германски работодавачи (BDA), Рајнер Дулгер, побарал нацртот целосно да се преработи, додека Германската конфедерација на занаетчиството (ZDH) оценила дека предложеното решение отстапува од коалициските договори.
Поради несогласувањата, реформата засега е во застој.
Во Германија недостигаат работници во 157 професии
Дебатата за работното време се одвива во услови на недостиг од квалификувана работна сила.
Според извештајот на Германската федерална агенција за вработување, објавен на 2 септември 2026 година, во текот на 2025 година недостиг од квалификувани работници бил регистриран во 157 професионални категории.
Иако бројот е помал во споредба со претходната година, недостигот и понатаму е изразен во здравството, градежништвото, занаетчиството и техничките занимања.
Особено тешка е состојбата во занаетчискиот сектор.
Во 2025 година, на компаниите во овој сектор им биле потребни просечно 242 дена за да пополнат слободно работно место, додека просекот за сите занимања изнесувал 167 дена.
Дополнителен предизвик претставува стареењето на работната сила. Околу 718.000 вработени во германското занаетчиство се на возраст меѓу 55 и 64 години, што значи дека значителен дел од нив се приближуваат кон пензионирање.
Над 546.000 работници од Западен Балкан се вработени во Германија
Работниците од Западен Балкан имаат значајна улога во германската економија.
Според податоците на Федералната агенција за вработување, објавени на 16 октомври 2026 година, во септември во Германија биле социјално осигурени околу 546.000 работници од шесте земји од Западен Балкан.
За само пет години нивниот број се зголемил за приближно 170.000.
Од вкупниот број, околу 287.000 работници, односно 53 проценти, извршуваат работа најмалку на ниво на квалификуван работник.
Околу 45 проценти од оваа група работат во професии во кои Германија има утврден недостиг од кадар.
Најголема застапеност на работници од регионот има во градежништвото, транспортот и логистиката, угостителството и секторот за нега.
Од 2027 година се планира преполовување на квотата за работници од Балканот
И покрај потребата од работна сила, германската влада планира од 1 јануари 2027 година да ја намали годишната квота за вработување преку Регулативата за Западен Балкан.
Наместо досегашните 50.000 согласности годишно, предложената квота би изнесувала 25.000.
Оваа регулатива, воведена во 2016 година, им овозможува на државјаните на Македонија, Србија, Албанија, Босна и Херцеговина, Црна Гора и Косово да пристапат до германскиот пазар на трудот под поедноставени услови.
За повеќето нерегулирани занимања не е задолжително признавање на професионалната квалификација.
Доколку предложеното намалување биде усвоено, бројот на годишни согласности преку оваа регулатива ќе се преполови за сите шест земји заедно.
Тоа би можело да значи поголема конкуренција меѓу кандидатите и подолги периоди на чекање, особено кога ќе се исцрпат месечните квоти за одделни државјанства.
Важно е да се нагласи дека ограничувањето се однесува само на вработувањето преку Регулативата за Западен Балкан, а не на сите видови германски работни визи.
Исто така, евентуалното намалување на квотата не значи дека лицата што веќе законски работат во Германија автоматски ќе ја изгубат својата работа.
Германската агенција за вработување се противи на ограничувањето
Предложената мерка наиде на противење и од германските институции задолжени за пазарот на трудот.
Федералната агенција за вработување предупредува дека постојната квота од 50.000 согласности била недоволна уште во 2025 година, кога дел од барањата морале да бидат одбиени.
Според проценките на Агенцијата, квотата ќе биде исцрпена пред крајот и на 2026 година.
Претставничката на Агенцијата, Ванеса Ахуја, предупредила дека преполовувањето на квотата би можело да го ослаби досегашниот модел за привлекување странски работници и дополнително да го отежне пополнувањето на слободните работни места.
И германските стопански комори бараат квотата да остане непроменета
Против намалувањето се изјаснила и Германската индустриско-трговска комора (DIHK).
Во став објавен на 16 октомври 2026 година, Комората оценила дека ограничувањето би било дополнителен предизвик за компаниите што веќе имаат тешкотии да обезбедат доволно работници.
Според нејзиниот извештај за квалификуваната работна сила за 2025/2026 година, 36 проценти од германските компании имаат слободни работни места што подолг период не успеваат да ги пополнат.
DIHK се повикува и на проценките на Институтот за истражување на пазарот на трудот и професиите (IAB), според кои потенцијалната работна сила во Германија се очекува да се намали за 70.000 лица во 2026 година и за дополнителни 140.000 во 2027 година.
Поради тоа, Комората бара да се задржи постојната квота од 50.000 согласности, а постапките за издавање работни визи да се забрзаат.
Што значат овие промени за македонските работници?
За македонските граѓани што планираат да се вработат во Германија, најавеното намалување на квотата може да има директно значење.
Доколку предлогот биде усвоен, пристапот до германскиот пазар на трудот преку Регулативата за Западен Балкан би можел да стане поконкурентен, со помал број достапни согласности во текот на годината.
Од друга страна, евентуалните измени на работното време би можеле да влијаат врз начинот на организирање на смените во германските компании.
Сепак, ниту реформата на работното време ниту намалувањето на квотата не треба да се сметаат за веќе спроведени мерки.
Германија во моментов се наоѓа пред две важни одлуки: како да обезбеди поголема флексибилност во работното време и како да одговори на недостигот од работници. За кандидатите од Македонија и другите земји од Западен Балкан, особено значајно ќе биде дали најавеното преполовување на квотата навистина ќе стапи во сила од јануари 2027 година.