Стапките на сопственост на имот варираат во голема мера, од 47,2 проценти во Германија до 93,8 проценти во Словачка. Се поставува прашањето на која возраст Европејците купуваат прв дом, во кои земји младите луѓе најрано стануваат сопственици на недвижнини и кои фактори влијаат на тоа.
Просечната возраст во Европа е 31 година
Според Извештајот за трендовите во домувањето во Европа на RE/MAX Europe за 2025 година, просечната возраст на купувачот на имот за прв пат во 23 европски земји е 31,3 години. Опсегот се движи од 28 години во Малта до 34,7 години во Швајцарија и Грција.
„Иако прифатливоста е често клучна за возраста на која луѓето купуваат имот, семејната поддршка и културните норми околу изнајмувањето исто така играат важна улога“, рече Мајкл Полцлер.
Меѓу петте најголеми европски економии, Обединетото Кралство има најниска просечна возраст за купување прв имот – 28,4 години. Во овој поглед, заедно со Луксембург, е на второто место меѓу сите 23 анализирани земји. Според истражувањето на RE/MAX, Велика Британија има едно од највисоките нивоа на семејна поддршка за младите луѓе.
Германците претпочитаат изнајмување
Повеќе од половина (53 проценти) од луѓето на возраст од 18 до 34 години добиваат финансиска помош во форма на паричен подарок или наследство.
„Тоа би можело да објасни зошто некои во Велика Британија се во можност да станат сопственици на имот на помлада возраст“, рече Полцлер.
Од друга страна, Германија има највисока просечна возраст меѓу Големата Петка – 33,6 години. Ова значи дека Германците го купуваат својот прв дом 5,2 години подоцна од Британците.
„Во Германија, изнајмувањето е многу повеќе прифатено како долгорочно решение за домување, со посилна заштита на закупецот и поголема безбедност на домувањето“, рече Полцлер.
Затоа многу млади луѓе не го гледаат купувањето како природен чекор по напуштањето на домот на своите родители. Дури 69 проценти од германските испитаници на возраст од 18 до 34 години рекле дека моментално изнајмуваат стан или куќа, во споредба со европскиот просек од 38 проценти.
Семејната поддршка е важен фактор
Шпанија ја бележи втората најрана просечна возраст за купување на прв имот – 30,9 години.
Во Франција (32,5 години) и Италија (32,8 години) просечната возраст е над европскиот просек.
Извршниот директор на RE/MAX Europe забележува дека во Италија и Шпанија е вообичаено младите луѓе да живеат со своите родители до 26-годишна возраст – три години подолго од европскиот просек.
Ова им помага да штедат за својот прв имот, но честопати самиот пренос на сопственост се одложува. Во Франција, младите луѓе стануваат независни околу европскиот просек од 23 години, но семејната поддршка при купување е поретка. Само една третина (33 проценти) добиваат паричен подарок или наследство, во споредба со речиси половина (48 проценти) низ цела Европа.
„Ова пониско ниво на семејна помош може да биде една од причините зошто на многу француски купувачи им треба подолго време за да го добијат својот прв имот“, рече Полцлер.
Просечната возраст за купување над европскиот просек е забележана и во Турција (34,1), Чешка (33,2), Полска (32,7), Бугарија (32,5), Словенија (32,2) и Хрватска (32,1).
Од друга страна, Унгарија (28,5) и Холандија (28,8) ги заокружуваат првите пет земји со најрана возраст за купување. Пред 30-годишна возраст, тие го купуваат својот прв имот во Австрија (29,1), Португалија (29,8) и Финска (29,9). Со 30,8 години, Ирска е малку под европскиот просек.
Двајца од пет Британци се сопственици на дом до 25-годишна возраст.
Податоците ја покажуваат и возрасната структура на клиентите. Во возрасната група од 18 до 25 години, Велика Британија има најголем удел од 40,2 проценти, што значи дека двајца од пет купувачи таму го купуваат својот прв дом до 25-годишна возраст.
Грција има најмал удел во таа возрасна група, со само 12,1 процент.
Кога се разгледуваат возрасните групи до 35 години, во Грција само 50,4 проценти од луѓето го купуваат својот прв имот, што значи дека речиси половина го прават тоа подоцна. Швајцарија (53,2 проценти) и Турција (56 проценти) исто така имаат низок процент на купувачи под 35 години. Европскиот просек е 69,5 проценти, објавува Index.hr.
Во Луксембург (87,8 проценти), Холандија (85,2 проценти), Обединетото Кралство (84,6 проценти) и Унгарија (82,8 проценти), таа стапка надминува 80 проценти.
Анализата покажува дека не постои јасна корелација помеѓу просечната возраст на купување прв имот и вкупните стапки на сопственост на дом.
Податоците за возраста доаѓаат од истражувањето на RE/MAX, додека стапките на сопственост се земени од Евростат. Анкетата на RE/MAX опфати повеќе од 21.000 возрасни лица.
Според Европската комисија, Европа се соочува со криза со домувањето поттикната од зголемувањето на цените на недвижностите и зголемувањето на трошоците за домување.
Каде е Македонија?
Иако Македонија не е опфатена со истражувањето на RE/MAX Europe, земјата има една од повисоките стапки на сопственост на домови во Европа. Сепак, поради континуираниот раст на цените на недвижностите, особено во Скопје, младите сè потешко доаѓаат до својот прв стан, па државните и банкарските мерки во последните години се насочени кон олеснување на пристапот до станбени кредити за купувачите на прв дом.
- Во Македонија, традиционално стапката на сопственост на домови е многу висока и изнесува околу 80-85 проценти, што е над просекот на ЕУ.
- Поради високите цени на становите, особено во Скопје, и поскапите кредити, младите сè потешко доаѓаат до првиот дом. Во 2025 година Народната банка воведе мерки со кои за купувачите на прв дом минималното учество се намали на 10 проценти, со цел да им се олесни пристапот до станбени кредити.
- Според првичните податоци за 2026 година, речиси една четвртина од одобрените станбени кредити се за купување прв дом, што покажува дека интересот кај младите семејства останува висок и покрај растот на цените.