Со приближувањето на зимските месеци, сè поголем е интересот за тоа дали Европа ја очекува студена и снежна зима или продолжување на периодите со поблаги температури.
Најновите октомвриски сезонски прогнози, засновани на шест метеоролошки модели, покажуваат дека во голем дел од европскиот континент снежните врнежи би можеле да бидат под повеќегодишниот просек.
Сепак, ова не значи дека снег воопшто нема да има. Сезонските модели даваат проценка за вкупните количества снег во подолг период, а не точна прогноза за секој поединечен ден или снежен бран.
Балканот меѓу регионите со најмалку снег
Според анализираните модели, најголем недостиг на снег се предвидува во делови од Западна, Централна и Јужна Европа.
Особено се издвојуваат западниот дел на Балканот, западните крајбрежни области на Скандинавија и северниот дел на Обединетото Кралство.
Октомвриските пресметки покажуваат уште послаб сигнал за снежни врнежи во споредба со прогнозите објавени во септември.
Најголемото намалување на очекуваните количества снег е забележано во Јужна Европа и на Балканот, како и во Централна Европа и на Алпите.
Двата познати метеоролошки модели, ECMWF и UKMO, покажуваат слична тенденција: во сите седум анализирани европски региони се предвидува помалку снег од просекот.
За Македонија, ваквите прогнози укажуваат на можност за послаба снежна сезона, но не се доволни за прецизно да се предвиди колку снег ќе падне во одделни градови и планински подрачја.
Дали најмногу снег ќе има во февруари?
Месечните прогнози покажуваат дека поголемиот дел од Западна, Централна и Јужна Европа засега нема изразен сигнал за натпросечни снежни врнежи во ниту еден од зимските месеци.
Сепак, февруари би можел да донесе поинаква слика во делови од Источна, Централна и Североисточна Европа, каде што моделите покажуваат можност за повеќе снег.
Во март, областите со поголеми шанси за натпросечни снежни врнежи се поместуваат кон северните делови на континентот.
Тоа значи дека евентуалните поизразени снежни периоди во Европа би можеле да се појават подоцна во зимската сезона.
Што значи ова за скијачките центри?
Прогнозите за помалку снег отвораат прашања и за претстојната скијачка сезона, особено во планинските региони.
Сепак, кај Алпите постои значителна неизвесност.
Шесте анализирани модели даваат различни резултати, при што некои предвидуваат повеќе од 30 сантиметри снег над просекот, а други укажуваат на недостиг од 30 до 60 сантиметри.
Ваквите разлики покажуваат дека сè уште е рано за сигурни заклучоци за снежните услови во европските скијачки центри.
Дополнително, снежната покривка зависи не само од врнежите, туку и од температурите, надморската височина и времетраењето на студените периоди.
Поларниот вртлог може да ја промени прогнозата
Иако моменталните сезонски модели укажуваат на послаба снежна сезона, еден атмосферски фактор би можел значително да влијае врз зимските услови.
Станува збор за поларниот вртлог – голем систем на силни ветрови што го опкружуваат студениот воздух над поларните области, особено во повисоките слоеви на атмосферата.
Кога поларниот вртлог е стабилен, студениот воздух почесто останува задржан во северните географски широчини.
Но, доколку дојде до негово значително слабеење или нарушување, може да се зголемат шансите за продор на студен воздух кон делови од Европа.
Во одредени ситуации, ваквите промени се поврзани со појава на нагло стратосферско затоплување, кое може да влијае врз атмосферската циркулација.
Сепак, нарушувањето на поларниот вртлог не значи автоматски дека ќе следува екстремно студена или снежна зима. Исходот зависи од повеќе атмосферски фактори.
Каква улога има Ел Нињо?
Вниманието на метеоролозите е насочено и кон климатскиот феномен Ел Нињо, кој се поврзува со затоплување на површинските води во централниот и источниот дел на екваторијалниот Тихи Океан.
Овој феномен може да влијае врз временските обрасци во различни делови од светот.
Според анализите наведени во сезонските прогнози, се разгледува можноста за силна епизода на Ел Нињо, која би можела да влијае врз распределбата на врнежите и температурите во текот на зимата.
Во Европа, неговото влијание е посложено и не може директно да се поврзе со една конкретна временска состојба.
Во одредени години Ел Нињо бил поврзан со поголема веројатност за студени периоди подоцна во зимата, но постојат и примери кога зимите под негово влијание биле невообичаено топли.
Таков бил случајот со зимата 2006/2007 година.
Можно ли е повторување на големите студени бранови?
Во минатото, нарушувањата на поларниот вртлог и наглото стратосферско затоплување биле поврзувани со некои од позначајните студени периоди во Европа.
Меѓу нив се зимата 2009/2010 година и силниот студен бран од 2018 година, познат како „Ѕверот од Истокот“.
Овие примери покажуваат дека дури и кога сезонските прогнози најавуваат поблаги услови, може да се појават краткотрајни, но интензивни продори на студен воздух.
Сепак, во моментов нема основа да се тврди дека слично сценарио сигурно ќе се повтори во претстојната зима.
Што може да очекува Македонија?
За Македонија и поширокиот Балкан, актуелните сезонски модели засега укажуваат на помали количества снег од вообичаените.
Но, тоа не ја исклучува можноста за студени бранови, обилни снежни врнежи во пократки периоди или значителни разлики меѓу низинските и планинските подрачја.
Најважно е да се има предвид дека сезонските прогнози покажуваат веројатни тенденции, а не сигурен исход. Како што ќе се приближува зимата, новите метеоролошки податоци ќе овозможат попрецизна проценка на температурите и снежните врнежи.
Засега, главната најава е дека Европа, вклучително и Балканот, би можела да има послаба снежна сезона, но поларниот вртлог и другите атмосферски фактори оставаат простор за значителни зимски изненадувања.