Семејната психотерапевтка Керол Ким, која се занимава со родителство и семејни односи, издвојува пет вида искуства кои, според неа, можат да остават особено силен впечаток кај децата. Заедничко за сите нив е тоа што не бараат голем буџет ниту совршено организирано детство – туку присутност на родителите.
Нејзините тврдења не се научно правило што важи за секое дете, но дел од овие заклучоци се совпаѓаат со истражувањата за односот меѓу родителите и децата. Една објавена студија покажала поврзаност меѓу квалитетното време што родителите го поминуваат со своите деца и нивното чувство на благосостојба, додека други истражувања укажуваат на значењето на семејните рутини и предвидливоста за детскиот развој.
1. Кога родителот навистина има време за нив
Не е пресудно дали сте го однеле детето на скапо патување или сте му купиле подарок што долго го посакувало. Многу поважно може да биде она што се случува помеѓу големите настани.
Заедничкото читање пред спиење, гледањето филм, разговорот по училиште, играњето друштвена игра или дури и заедничкото подготвување вечера можат да станат важни спомени – особено кога детето чувствува дека родителот во тој момент не е со мислите на друго место.
Ким токму овој вид внимание го издвојува како една од работите што децата можат долго да ги паметат: чувството дека родителот бил присутен и дека времето поминато заедно било важно.
Истражување објавено во списанието Journal of Pediatric Nursing анализирало податоци за 17.855 деца на возраст од една до пет години и покажало поврзаност меѓу квалитетното време поминато со родителите и показателите за благосостојба кај децата.
2. Зборовите што им дале самодоверба
Децата честопати многу повеќе паметат како се чувствувале покрај своите родители отколку конкретните реченици што им биле кажани.
Затоа, поддршката во моментите кога детето се сомнева во себе може да заземе посебно место во неговите сеќавања. Тоа може да биде едноставно: „Обиди се повторно“, „Верувам во тебе“ или потсетување дека еден неуспех не значи дека детето не е способно.
Ким смета дека ваквите пораки им покажуваат на децата нешто многу важно – дека родителската поддршка не зависи од тоа дали нешто направиле совршено.
Пофалбата не мора секогаш да биде поврзана со резултатот. Понекогаш е поважно да се забележат трудот, упорноста и подготвеноста повторно да се обидат.
3. Малите семејни навики што стануваат „ваши“
Саботниот појадок, палачинките во недела, филмот во петок навечер, одењето кај баба во одреден ден или начинот на кој семејството ги прославува родендените можеби изгледаат сосема неважно додека се дел од секојдневието.
Подоцна, токму таквите работи можат да станат она по што го паметиме детството.
Семејните рутини им даваат на децата предвидливост и чувство дека припаѓаат на нешто што е само нивно. Истражување објавено во Journal of Child and Family Studies покажало поврзаност меѓу стабилните семејни рутини и благосостојбата на децата, како и со чувството на стабилност и припадност.
Затоа, семејната традиција не мора да биде големо патување што се повторува секоја година. Може да биде и сосема обичен неделен ручек на иста маса.
4. Начинот на кој се однесувате кон другите луѓе
Децата учат многу набљудувајќи ги возрасните, дури и кога никој ништо посебно не им објаснува.
Тие гледаат како родителот разговара со продавачот, дали ќе му помогне на повозрасен човек, како реагира кога некој ќе погреши или дали ќе застане да му помогне на некого кому му е потребна помош.
Ким смета дека ваквите примери можат да останат во сеќавањето на детето бидејќи му покажуваат што значи да се биде внимателен и грижлив кон другите.
Не е потребно да одржувате посебен „час по добрина“. Децата честопати ја учат токму набљудувајќи како нивните родители се однесуваат во секојдневните ситуации.
5. Кој бил покрај нив кога им било тешко
Можеби најважните спомени не се создаваат кога сè било убаво, туку токму кога не било.
Кога детето е болно, исплашено, тажно поради караница со другарче, разочарано поради лоша оценка или едноставно има лош ден, начинот на кој родителот реагира може да остави силен впечаток.
Ким особено го истакнува значењето на утехата и чувството дека детето може да се потпре на родителот кога му е тешко. Наместо да се обидуваме секоја непријатна емоција веднаш да ја „поправиме“, важно е да му покажеме на детето дека има право да биде тажно, луто или исплашено и дека поради тоа нема да ја изгуби блискоста со родителот.
Ваквите искуства можат да придонесат за чувство на сигурност и доверба во односот со родителите.
Не се потребни совршени спомени
Интересно е што сите пет работи се сведуваат на една прилично едноставна идеја: децата не мора да имаат спектакуларно детство за да го паметат како убаво.
Многу од спомените се создаваат во секојдневието – од начинот на кој ги слушаме, времето што им го посветуваме, малите семејни обичаи, начинот на кој реагираме кога ќе погрешат и нашата присутност кога им е тешко.
Затоа, „создавањето спомени“ можеби не треба да биде уште една работа што родителите мора совршено да ја направат. Понекогаш детето многу подолго ќе памети еден обичен разговор пред спиење отколку подарокот што го добило за роденден.