Две лица може непосредно пред пензионирањето да имаат идентична плата, а сепак нивните пензии да се разликуваат. Причината е што при пресметката се земаат предвид повеќе елементи од целокупниот работен век.
Кога се стекнува право на старосна пензија?
Во Македонија, условот за старосна пензија е 64 години за мажи и 62 години за жени, при што е потребен минимум од 15 години пензиски стаж.
Исполнувањето на овие услови, сепак, само го определува правото на пензионирање. Висината на пензијата се пресметува според други параметри, а еден од најважните е таканаречената пензиска основица.
Таа се утврдува врз основа на месечниот просек на платите што осигуреникот ги остварувал во текот на периодот на осигурување. При пресметката се земаат предвид периодите најрано од 1 јануари 1970 година, а во одредени случаи во основицата можат да влезат и надоместоци на плата и паричен надоместок за време на невработеност.
Не се гледа само последната плата
Тоа значи дека платата што ја земате непосредно пред пензионирањето не ја одредува сама по себе идната пензија.
На пример, две лица денес може да заработуваат по 60.000 денари, но едното да има 40 години стаж и во поголемиот дел од кариерата да примало повисоки приходи, додека другото да има пократок стаж и подолги периоди со пониски примања.
Нивната пензиска пресметка затоа нема да биде иста.
Влијание имаат должината на стажот, пријавените примања во текот на кариерата и периодите за кои биле плаќани придонеси.
Како се пресметуваат платите од пред неколку децении?
Платите остварени пред 20 или 30 години не се внесуваат во пресметката само со нивниот тогашен номинален износ.
За нив се применуваат коефициенти за валоризација, со кои старите примања се приспособуваат во согласност со движењето на платите.
Поради тоа, не може едноставно да се земе последната плата и од неа да се пресмета одреден процент како очекувана пензија. Целата евидентирана работна историја има улога во конечната пресметка.
Вториот пензиски столб исто така е важен
Дополнителен фактор е тоа што Македонија има повеќестолбен пензиски систем.
Кај осигурениците кои се членови на задолжителниот втор пензиски столб, идните пензиски примања не зависат само од првиот столб.
На индивидуалната сметка во вториот столб се акумулираат уплатените придонеси и приносите остварени со нивното инвестирање, намалени за предвидените надоместоци. Кога лицето ќе ги исполни условите за пензионирање, акумулираните средства се користат за остварување пензиски примања од вториот столб.
Токму затоа едноставна домашна пресметка може да даде само приближна претстава, но не и точен износ на идната пензија.
Проверете го стажот пред да дојде време за пензија
Наместо проверката да се остави за последните месеци од работниот век, корисно е навреме да се провери колку пензиски стаж е евидентиран и дали придонесите се заведени за сите периоди на работа.
Кај членовите на вториот столб важно е да се следи и состојбата на индивидуалната пензиска сметка.
Ваквата проверка може навреме да открие евентуални проблеми во евиденцијата – на пример, период на работа што недостасува, незаведени податоци за плата или неправилно евидентирани придонеси.
Во основа, подолгиот пензиски стаж и повисоките пријавени примања во текот на работниот век генерално придонесуваат за повисока пензиска основица. Затоа последната плата е само еден дел од многу пошироката слика.
За наслов, уште покликлив и сличен на оригиналниот ми е:
„Не чекајте 62 или 64 години: Еве од што зависи колкава пензија ќе добивате“
Мислам дека овој е најдобар за портал – ја задржува љубопитноста од оригиналниот, ама не ветува дека читателот преку самиот текст ќе може точно да си ја пресмета пензијата.