Купувањето златен накит за многу граѓани во Македонија веќе претставува сериозна финансиска одлука. Без разлика дали станува збор за веренички прстен, бурми, обетки или златно синџирче, цените се доволно високи за купувачите внимателно да ги разгледуваат понудите пред да се одлучат.
Во услови кога златото на светските пазари бележи одредено поевтинување, се поставува прашањето дали и домашните златарници наскоро ќе ги намалат цените.
Одговорот, според економските аналитичари, не е едноставен, бидејќи врз конечната цена на накитот влијаат повеќе фактори.
Златото поевтинува на светските берзи, но што значи тоа за Македонија?
На меѓународните пазари неодамна беше забележан пад на цената на златото од над еден процент во текот на еден трговски ден.
Една од причините се очекувањата дека каматните стапки во Соединетите Американски Држави би можеле да останат на повисоко ниво подолг период.
Кога каматните стапки се високи, одредени финансиски инструменти стануваат попривлечни за инвеститорите, додека интересот за златото може да ослаби.
Сепак, поевтинувањето на берзата не значи автоматски дека и цените на готовиот накит во Македонија ќе се намалат за истиот процент.
Зошто златарниците не ги намалуваат цените веднаш?
Цената на златниот накит не се формира исклучиво според вредноста на благородниот метал на светските берзи.
Во конечната сума што ја плаќа купувачот се вклучени и трошоците за изработка, транспорт, трговските маржи и даночните обврски.
Дополнително, златарниците можат да располагаат со залихи набавени во период кога златото било поскапо.
Поради тоа, дури и кога берзанската цена се намалува, промените во малопродажбата можат да бидат помали или да се почувствуваат со одредено задоцнување.
Ова е една од причините поради кои купувачите не треба да очекуваат дека секое дневно поевтинување на златото веднаш ќе се одрази врз цените на прстените, обетките и другиот накит.
Дали златото ќе продолжи да поевтинува?
Движењето на цената на златото во наредниот период во голема мера ќе зависи од состојбата во светската економија.
Особено важни се одлуките на американските Федерални резерви за каматните стапки, движењето на доларот и интересот на инвеститорите за благородните метали.
Дел од пазарните аналитичари очекуваат цената на златото да се движи во релативно ограничен распон, со можност за дополнително намалување.
Такво сценарио би било поверојатно доколку меѓународните односи се стабилизираат, неизвесноста на финансиските пазари се намали и каматните стапки останат повисоки.
Но, постои и спротивна можност.
Доколку повторно се зголемат геополитичките тензии или се појават нови економски потреси, инвеститорите би можеле да го зголемат купувањето злато како средство за заштита на капиталот.
Во такви услови, неговата цена би можела повторно да порасне.
Анализите на Светскиот совет за злато исто така укажуваат дека во релативно стабилни економски услови се можни помали ценовни промени, додека посериозните економски нарушувања можат да предизвикаат нов раст на цената.
И курсот на доларот влијае врз цените во македонските златарници
Покрај движењата на светските берзи, важна улога има и девизниот курс.
Златото на меѓународните пазари најчесто се изразува во американски долари, па промените во вредноста на доларот во однос на еврото можат да влијаат врз трошоците за набавка.
Бидејќи денарот е поврзан со еврото преку политиката на стабилен девизен курс, промените на односот меѓу доларот и еврото се значајни и за домашниот пазар.
Тоа значи дека цената на златото изразена во долари може да се намали, но конечниот ефект за македонските купувачи да биде различен поради движењето на валутите.
Која е разликата меѓу злато од 14 и 18 карати?
При купувањето накит, важен фактор е и неговата каратност, односно уделот на чисто злато во легурата.
Накитот од 14 карати содржи приближно 58,5 проценти чисто злато, додека кај накитот од 18 карати тој удел изнесува 75 проценти.
Поради тоа, два прстена со иста тежина и сличен изглед можат да имаат значително различна цена.
На конечната вредност влијаат и сложеноста на изработката, дизајнот, брендот и евентуалните дополнителни украси или скапоцени камења.
Затоа, споредувањето на цените само според изгледот на накитот не е доволно.
Може ли да се очекуваат пониски цени до крајот на годината?
Економските аналитичари не исклучуваат можност за дополнително поевтинување на златото до крајот на 2026 година.
Сепак, во моментов не постои сигурна прогноза кога таквото намалување би се почувствувало во македонските златарници.
Иако дел од финансиските институции ги коригирале своите прогнози за цената на златото надолу, побарувачката од централните банки и инвеститорите и понатаму претставува фактор што може да ја одржува неговата вредност.
Поради тоа, не може да се исклучи ниту ново поскапување доколку се променат економските или геополитичките околности.
Што треба да проверат граѓаните пред да купат златен накит?
За оние што планираат свадба, свршувачка или купување златен подарок, познавачите на пазарот советуваат внимателно споредување на понудите.
Пред купувањето е важно да се проверат каратноста, тежината на накитот и цената на изработката.
Корисно е и да се побара информација колкав дел од конечната цена се однесува на самото злато, а колкав на работната рака и другите трошоци.
Разликите меѓу златарниците можат да бидат значајни, дури и кога станува збор за накит со слична тежина и каратност.
Засега нема сигурен одговор кога златниот накит во Македонија значително ќе поевтини. Иако на светските берзи се можни нови намалувања, цените во златарниците зависат од повеќе фактори. Затоа, за купувачите најважно е да не се водат само според берзанските движења, туку да ја споредат и реалната цена на накитот што сакаат да го купат.