Колку точно време ви е потребно во природа за да го ресетирате мозокот?
Актуелно

Колку точно време ви е потребно во природа за да го ресетирате мозокот?

3/19/2026

Иако многумина интуитивно чувствуваат дека престојот на отворено е добро за нив, денес имаме и конкретни податоци што потврдуваат дека времето поминато во зеленило е клучно за менталната хигиена.

Во свет на постојани известувања, видео повици и дигитален замор, постои противотров кој е бесплатен, достапен и научно докажан: природата. Истражувањата отишле дотаму што ја дефинираат препорачаната „доза“ на природата потребна за намалување на стресот, подобрување на расположението, па дури и зајакнување на имунитетот.

Мозок на „фабрички поставки“: Што се случува во телото кога излегуваме надвор?

Кога ќе влеземе во парк или шума, во нашето тело се активира верижна реакција на позитивни промени. Една од најзначајните е падот на нивото на кортизол, познат како хормон на стрес.

Студиите, како онаа објавена во списанието Frontiers in Psychology, покажаа дека само дваесет до триесет минути престој во природа можат да го намалат нивото на кортизол за приближно 15 проценти. Во овој период, се активира парасимпатичкиот нервен систем, кој е одговорен за одмор и релаксација, што доведува до забавување на срцевиот ритам и намалување на крвниот притисок.

Невролозите го објаснуваат овој феномен и преку „Теоријата за обновување на вниманието“. Според неа, урбаната средина постојано го исцрпува нашето фокусирано внимание, додека природата нуди „нежна фасцинација“ – облаци, лисја на ветерот, жуборење вода – што им овозможува на нашите мозоци да се одморат и да ги обноват когнитивните ресурси. Една студија дури покажа дека деведесет минути одење во природа значително ја намалуваат активноста во субгенуалниот префронтален кортекс, дел од мозокот поврзан со негативни повторувачки мисли кои се чест предизвикувач на депресија и анксиозност.

Колку е доволно? Нова „доза“ на природа за оптимално здравје

Одамна се поставува прашањето дали постои минимално време што треба да го поминеме надвор за да ги почувствуваме вистинските придобивки. Обемна студија објавена во списанието Scientific Reports, во која учествуваа речиси дваесет илјади луѓе, го даде првиот конкретен одговор: прагот за значително подобрување на општото здравје и благосостојба е 120 минути неделно. Добрата вест е дека не мора да ги поминувате тие два часа одеднаш. Ефектот е ист без разлика дали станува збор за една долга прошетка за време на викендот или неколку пократки, дваесетминутни излети во текот на неделата.

Не сите зелени површини се исти, но сите помагаат

Иако експертите тврдат дека планинските и морските средини се „главниот хит“ кога станува збор за психолошко закрепнување, тоа не значи дека градските паркови немаат своја вредност. Всушност, за поголемиот дел од урбаното население, тие се најважниот извор на секојдневен контакт со природата. Придобивките се видливи дури и без интензивна физичка активност, понекогаш е доволно да седнете на клупа и да ја набљудувате околината.

Престојот покрај вода има сличен ефект, што создава таканаречена „сина состојба на умот“, медитативна и смирувачка состојба предизвикана од звуците и погледот на брановите. Без разлика дали станува збор за шума, парк или брег, секоја минута помината во природна средина е инвестиција во ментална рамнотежа.

Извор:denar.mk