Во изјави за српските медиуми директорот на Националното здружение на туристички агенции на Србија (JUTA), Александар Сеничиќ, одлуката на Европската комисија е конечна и во оваа смисла, од 10 април, сите земји ќе мора да го применат системот EES.
Ова практично значи дека идејата за суспендирање на системот EES за 90, а потоа и за уште 60 дена во наредните месеци по целосната имплементација, е напуштена, а планот Б засега е само суспензија за неколку часа на ден.
– Одредени земји ќе имаат можност да го суспендираат влезот во системот во одредени периоди од денот, но само за неколку часа, со цел да се избегне колапс, но не станува збор за суспензија за 60 или 90 дена – вели Сеничиќ.
Според него, Грција сигурно е меѓу земјите од кои се очекува да ја применат можноста за запирање на EES за неколку часа, но тоа не може да биде доволно за да се ветува дека сè ќе се забрза и дека нема да има чекање.
Патот до Грција не треба да се патува без соодветна организација
– Сега кога е можно да се следат камерите на граничните премини во реално време, им советуваме на патниците што патуваат со сопствен превоз, како што се приближуваат кон Македонија, да проценат на кој граничен премин ќе одат во зависност од моменталната ситуација – советува соговорникот.
Сеничиќ додава дека не мора секогаш да се оди до Евзони, има и помали гранични премини како Дојран и Меџитлија. И двата гранични премини работат од 00 до 24 часот, односно без престан.
Новиот систем за влез и излез (EES) во земјите од Европската Унија за граѓани од трети земји започна да се применува кон средината на октомври, по неколку часа на ден и само на главните гранични премини. Во следните месеци, примената беше проширена на неколку часа на ден, ги вклучуваше и помалите премини, а според сегашните најави, од 10 април треба да биде во функција нон-стоп, односно 24 часа на ден, на сите гранични премини, без исклучок. Ова важи и за патниот и за воздушниот сообраќај.
Реалност полна со предизвици
Сепак, реалноста на терен беше полна со предизвици. Со зголемувањето на прагот за регистрација од 10 проценти кон крајот на 2025 година на 35 проценти на почетокот на јануари 2026 година, почнаа да се појавуваат растечки пукнатини. Главните проблеми се:
– Доцнења во обработката (времето на гранична контрола е зголемено до 70 проценти на некои локации)
– Огромни редици (за време на божиќните празници во 2025 година, патниците на аеродромите во Франција, Шпанија и Португалија се соочија со време на чекање од три до седум часа)
– Технички проблеми (прекините на системот ги мачеа зафатените терминали, што доведе до тоа некои аеродроми – како Лисабон – привремено да ги напуштат биометриските проверки во корист на рачна обработка за справување со застојот).
Патниците од земји надвор од ЕУ доживуваат вистинска агонија на граничните премини со земјите во Шенген зоната.
ETIAS ќе стане задолжителен од април 2027 година
Европа се подготвува и за доаѓањето на Европскиот систем за информации и авторизација за патување (ETIAS). Системот моментално се воведува на шпанските аеродроми, вклучувајќи ги Мадрид и Малага, а е планиран за крајот на 2026 година, по имплементацијата на EES, пишува порталот „Идеалиста“.
По имплементацијата на ETIAS, ќе има шестмесечен преоден период, во кој патниците ќе можат да влегуваат во земјите учеснички без овластување, што значи дека ETIAS нема да биде задолжителен услов до април 2027 година, според овој портал.
Информацијата сè уште не е потврдена од самиот ETIAS.
„ETIAS ќе започне со работа во последниот квартал од 2026 година. Европската Унија официјално ќе информира за конкретниот датум на почетокот на ETIAS неколку месеци пред неговото лансирање“, се наведува во официјалното соопштение.
Системот за проверка пред патување ќе стане задолжителен за државјаните кои можат да патуваат во Шенген зоната без потреба од виза за краток престој. Овластувањето за патување ќе биде дигитално поврзано со пасошите на патниците и ќе важи до три години или додека не им истече пасошот.