Словенија подготвува измени на Законот за странци, кои, доколку бидат усвоени, би можеле значително да влијаат врз илјадници странски државјани кои живеат и работат во земјата.
Предложените мерки опфаќаат неколку важни области, од условите за добивање дозвола за престој до можноста странските работници да ги доведат своите семејства.
Наместо една, три години чекање за спојување на семејството
Една од најзначајните предложени промени се однесува на правото на обединување на семејството.
Според сегашните правила, странците можат да го остварат ова право по една година престој во Словенија.
Со новите измени се предлага периодот на чекање да се продолжи на три години, што значи дека странските работници би морале значително подолго да живеат одвоено од членовите на своите семејства пред да можат да поднесат барање за нивно спојување.
Токму оваа мерка предизвикува загриженост кај синдикатите и невладините организации, кои предупредуваат на можните последици врз семејниот живот и интеграцијата на странските работници.
Построги јазични услови и крај на целосно бесплатните курсеви
Предложените измени предвидуваат и нови правила за учење и познавање на словенечкиот јазик.
Странците повеќе не би имале право на целосно бесплатни јазични курсеви, туку би требало сами да покриваат 40 проценти од трошоците.
Истовремено, се предлага зголемување на потребното ниво на познавање на јазикот за регулирање на престојот.
За продолжување на дозволата за привремен престој врз основа на спојување на семејството би било потребно познавање на словенечкиот јазик на ниво А2.
За добивање дозвола за постојан престој, пак, би се барало ниво Б1, наместо досегашното А2.
Тоа значи дека странците кои сакаат трајно да го регулираат својот престој ќе треба да покажат повисоко ниво на јазични способности.
Ќе треба да располагаат и со повеќе пари
Покрај јазичните услови, се предлага и зголемување на минималниот износ на средства што странските државјани треба да го имаат на располагање за сопствена издршка.
Во моментов, основниот минимален приход изнесува 507,43 евра.
Со нацрт-законот се предлага потребниот износ да се пресметува како 1,4 пати од оваа вредност, односно да достигне 710,40 евра.
Во текот на јавната расправа се разгледувала и можноста условот да биде уште построг, односно потребните средства да изнесуваат двојно повеќе од основниот минимален приход.
Во таков случај, износот би достигнал 1.014,86 евра.
Повисоките финансиски барања би можеле дополнително да го отежнат регулирањето на престојот, особено за странците со пониски примања.
Се подготвуваат промени и во правилата за вработување
Паралелно со измените на Законот за странци, Словенија разгледува и промени во прописите што го регулираат вработувањето, самовработувањето и работата на странските државјани.
Меѓу предложените мерки е можноста за вработување странски работници преку агенции.
Исто така, се разгледува воведување обврска странскиот работник да остане кај својот првичен работодавач во текот на првите шест месеци од вработувањето.
Предвидени се и одредби со кои би се ублажиле последиците од одредени прекршувања во постапките за вработување.
Овие предлози моментално се разгледуваат во рамките на Економскиот и социјален совет.
Синдикатите предупредуваат на можни последици
Предложените измени веќе предизвикаа реакции кај синдикатите, невладините организации и дел од работодавачите.
Синдикалните организации предупредуваат дека построгите услови би можеле да ја отежнат положбата на странските работници и нивните семејства, како и да го забават процесот на нивна интеграција во словенечкото општество.
Дел од работодавачите, пак, стравуваат дека новите барања би можеле да ја направат Словенија помалку привлечна дестинација за работниците од странство.
Дополнително, се изразува загриженост дека одредени ограничувања, особено обврската за останување кај ист работодавач во првите шест месеци, би можеле да го зголемат ризикот од експлоатација.
Засега станува збор за предложени законски измени, а не за правила што веќе стапиле во сила. Нивната конечна содржина ќе зависи од понатамошната расправа и законодавната постапка.