Математиката е таа што ги влече земјоделците. Познавачите велат дека добро подигнат насад, со квалитетен саден материјал, систем за наводнување и редовна нега, по неколку години може да донесе приход кој за македонски услови не е мал. Напротив.
„Од еден хектар лешник, во полн род, може да се стигне до бруто приход над 10 илјади евра. Но тоа не значи дека парите паѓаат од небо. Првите години се вложува, се чека и се работи“, велат агрономи кои ја следат оваа култура.
Лешникот не е зеленчук што го садиш напролет, го береш летоска и веднаш ја гледаш сметката. Ова е подолга игра. Првите посериозни приноси доаѓаат по четвртата или петтата година, а вистинската заработка се гледа кога насадот ќе влезе во полна родност. Тогаш, ако сè е поставено како што треба, производителот веќе не продава само суровина од двор, туку влегува во пазар на кој побарувачката расте.
Лешникот го бараат кондиторската индустрија, пекарниците, производителите на кремови, слаткарниците, малите преработувачи. Се купува јадро, се бара калибар, се гледа чистота, влажност, начин на сушење. Тука почнува разликата меѓу аматерски и сериозен производител.
„Најголемата грешка е кога луѓето ќе слушнат висока заработка и веднаш ќе засадат без анализа. Лешникот бара добра подготовка на почвата, соодветна сорта, опрашувачи и вода. Без тоа, бројките на хартија не значат многу“, велат земјоделски експерти.
Најчесто се споменуваат сорти како „Римски“, „Барселона“ и „Тонда Џентиле“, но изборот не треба да се прави по муабет од комшија. Почвата и микроклимата се клучни. Некои терени се одлични, други ќе дадат слаб резултат и покрај вложените пари. Затоа земјоделците што веќе влегле во оваа работа велат дека прво треба анализа, па дури потоа садење.
Почетната инвестиција не е мала. Садници, подготовка на земја, ограда, систем капка по капка, механизација, заштита, работна рака. За еден хектар лесно се собира сериозна сума. Но предноста е што лешникот е повеќегодишна култура и, кога еднаш ќе се формира насадот, може да раѓа со децении.
Економисти велат дека ваквите култури се шанса за помалите земјоделски стопанства кои не можат да се натпреваруваат со големи површини пченица или пченка. На мал простор, со повисока вредност на производот, може да се извлече подобра заработка. Особено ако производителите не застанат само на берба, туку одат чекор понатаму: сушење, кршење, пакување, директна продажба.
„Суровиот лешник носи една цена, јадрото друга, а пакуван производ за краен купувач трета. Тука е вистинската разлика“, велат економисти.
Државната поддршка и европските програми дополнително ја будат заинтересираноста. Во дел од мерките се признаваат инвестиции во повеќегодишни насади, опрема, наводнување, складирање и преработка. Тоа не ја прави работата лесна, но им помага на земјоделците полесно да го поминат најтешкиот дел, почетокот.
Сепак, никој сериозен не ветува брзо богатење. Лешникот може да биде исплатлив, но само за тие што ќе го сфатат како бизнис, а не како споредна занимација. Треба план, пазар, дисциплина и трпение.
На крај, токму тоа е приказната. Во земја каде многумина се жалат дека од земјоделство тешко се живее, лешникот покажува дека има култури со поголема вредност. Не за секого. Не на секоја нива. Но за тие што ќе погодат место, сорта и пазар, ова мало јаткасто овошје може да донесе голема сметка.
Извор: denar.mk