Сликата е сè почеста. Млади лекари, специјализанти, па дури и искусни медицински работници седат во курсеви по германски јазик.
Еден млад лекар раскажува дека смените во државна установа му траат и по 18 часа.
„Не е проблем само заморот. Проблем е што не гледаш иднина“, вели.
Не го интересира дали ќе работи во Минхен или Хамбург. Му е важно само да замине.
Во меѓувреме, огласите од германски клиники се множат. Платите, условите, јасно дефинирани кариерни патеки. Таму, велат познавачи на состојбите, лекарот е системски вреднуван. Тука, често е препуштен сам на себе.
Бројките не се официјално целосни, но трендот е видлив. Секоја година десетици, а според некои проценки и стотици лекари ја напуштаат земјата. Дел заминуваат веднаш по дипломирање. Други по неколку години борба со системот.
Паралелно, приватни школи за германски јазик бележат пораст на интересот. Часовите се полни. Некои групи се составени речиси исклучиво од медицински кадар. Наставниците велат дека најчесто прашање не е за граматика, туку за процедури. Како се нострифицира диплома. Колку време трае процесот. Дали може да се работи веднаш.
Еден од предавачите објаснува дека учениците не доаѓаат со ентузијазам, туку со план.
„Ова не е курс. Ова е подготовка за заминување“, вели.
Во болниците, пак, последиците веќе се чувствуваат. Недостиг на персонал. Подолги листи на чекање. Преоптоварени оддели. Постарите лекари остануваат да го држат системот, додека младите гледаат кон излезот.
Аналитичари предупредуваат дека проблемот не е само финансиски. Платата е дел од приказната, но не и единствениот фактор. Работната атмосфера, можностите за напредување, односот во институциите, па и чувството на неправда играат голема улога.
„Кога системот не ти дава шанса, нормално е да ја побараш на друго место“, велат познавачи на здравствениот сектор.
Има и такви што се двоумат. Остануваат, барем засега. Дел поради семејство, дел поради чувство на обврска. Но и тие признаваат дека ја учат азбуката на германскиот јазик. За секој случај.
Во една скопска клиника, медицинска сестра вели дека во последните две години испратила неколку колеги на аеродром.
„Секогаш е исто. Прво курс, па документи, па заминување. И после, празно место“, раскажува.
Државата повремено најавува мерки. Зголемување на плати, нови вработувања, подобрување на условите. Но ефектите се бавни, а иселувањето не чека.
Проблемот е што ова не е миграција како секоја друга. Ова е одлив на знаење. Инвестиција што заминува. Лекар што го школува системот, а го користи некој друг.
Во меѓувреме, вечерните курсеви продолжуваат. Таблата се полни со нови зборови. „Krankenhaus“ (болница), „Patient“ (пациент), „Behandlung“ (третман). Истите зборови што ги користат и тука. Само што иднината им е напишана на друг јазик.
И така, додека во болниците недостигаат раце, во училниците се подготвуваат нови заминувања. Тивко, без голема врева. Со една реченица што сè почесто се слуша:
„Sprechen Sie Deutsch?“ (Дали зборувате германски?)