ДАЛИ СЛЕДУВА РЕПРИЗА НА КРИЗАТА ОД 2008? – економистите предупредуваат на „коктел“ од ризици во светот
Актуелно

ДАЛИ СЛЕДУВА РЕПРИЗА НА КРИЗАТА ОД 2008? – економистите предупредуваат на „коктел“ од ризици во светот

30. 04. 2026.

Глобалната економија повторно покажува знаци на пукање на системот – од ризично кредитирање и „меурчиња“ од вештачка интелигенција, до енергетски шокови, до растечка политичка фрагментација. Додека некои предупредуваат на морничави сличности со кризата од 2008 година, други тврдат дека темелите на финансискиот систем се посилни отколку што беа тогаш. Септември 2008 година остана симбол на финансискиот колапс. Кризата што следеше го втурна светот во најдлабоката рецесија од Втората светска војна.

Предупредувањата за глобална криза се враќаат и денес. Приватните фондови за кредитирање пријавуваат загуби и ги ограничуваат исплатите. Заменик-гувернерката на Банката на Англија, Сара Брејден, предупредува дека има премногу познати шеми во системот.

„Приватното кредитирање порасна на 2,5 трилиони долари. Постои задолженост, непроѕирност и поврзаност со остатокот од системот. Сето тоа потсетува на она што го видовме за време на глобалната финансиска криза“, изјави таа за Би-Би-Си.

Економистите сега додаваат уште еден елемент во „кризниот коктел“: вештачка интелигенција. Повеќе од 2 трилиони долари се влеаја во секторот на вештачка интелигенција, што ги зголеми вредностите на неколку големи компании до тој степен што само седум фирми сочинуваат повеќе од една третина од индексот S&P 500.

Економистите предупредуваат дека остриот пад на тие акции би ги погодил и пензиските фондови и обичните штедачи низ целиот свет.

Сличен ризик доаѓа и од енергетските пазари. Цените на нафтата се повторно високи, со геополитички тензии кои потсетуваат на претходните енергетски шокови што им претходеа на кризите.

За разлика од 2008 година, кога државите можеа да спасуваат банки и масовно да печатат пари, денес просторот за реакција е стеснет. Јавните долгови се значително повисоки, а Мохамед Ел-Ериан, главен економски советник на германската финансиска компанија „Алијанц“ и поранешен директор на „ПИМКО“, еден од најголемите инвеститори во обврзници во светот, го опишува тоа со сликата на пожарникари кои  ја потрошиле водата за гасење на огнот.

Меѓународниот монетарен фонд предупредува дека „просторот за економски политики е стеснет“, додека политичките поделби меѓу големите сили се подлабоки отколку во 2008 година.

Сепак, некои експерти веруваат дека системот е поотпорен денес. Банките се подобро капитализирани и помалку зависни од краткорочно задолжување, пренесува Еуроњуз Србија.

Извор: ekonomijaibiznis.mk